Bashmakale

Mehmet Emin Batur

HERQAYSİ TESHKİLAT REHBERLİRİGHE ZÖRÜL TAPSHURUQ

Dunyanıng herqaysi ölkiliride Xitay ishgaliyetçhilirighe qarshi paaliyet elip beriwatqan 50’ din artuq Sherqiy Türkistan teshkilatliri mewcut bolup, bulerning her birsi ayrim halda bir yol tutup ketiparudu. Bir ölkide, hettaki bir wilayette oxshash mexset bilen qurulghan birqanche teshkilatning barliqini Sherqi Türkistanning istiklaliyeti üchün köresh qilghanlarning hör iradighe we erkin pikir bayan qilish hoquqigha ige bolganliklerining bir ipadisi dep karighandimu, esliyette bolsa miliy musteqilliq köreshimiz yolida mewjut kuchimizning parchilinishi dep bahalashmu mumkin.
Pütün Sherqiy Türkistanning musteqilighini qolgha keltürüsh jengighe atlinish teshwiqati qilghuchi ziyalilerimizning, rehber süpitighe pürkiniglik pishqedemlirimizning we ceninig bariche qelem kürishighe dawam qiliwatqanlerning hazirqi xelqara sharaitni nayiti zereklik bilen bir qetim yana közidin köchürüp, ketiwatqan yolning toghurmu yaki natoghurmu bolganliqinin mulahizisini qilishi kirek… Biz Sherqiy Türkistanlıklerning wetenning azatliqini arzulashimizning bedili barghansiri teximu eghirliship ketiparudu. Nemishqa digende; Hemme Sherqiy Türkistan epkarigha umumiyesighe melum bolghunidek Sherqi Türkistan buningdin 10’ yaki 20 yil burunqidin teximu chong xelqara ehemmiyetke ige bir ölke bolup qaldi. Sherqiy Türkistan cughrapiyesi, özining ige bolghan tarixiy, mediniy, yer asti- yer üsti bayliqleri we stratigyelik ehemmiyti tupeylidin dünyewi imperyal döletlerning oyungahi bolush aldida turmaqta. Biz Sherqiy Türkistanlıkler bolsaq özimiz yashawatqan dimukratik ölkilerdiki dö-let qanunlirining bizghe bighishlighan teshkilat orunlirini toghur bashqurus, toghur qollinish, millitimiz üchün paydiliq vezipilerni yerighe keltürüsh, teshkilat rehberlirighe ishengenlerning ishenchisini hergüz bikargha chiqarmaslik, bizdin keyinki iz basarlerimizning öz ata-bowilirining örpi adet, til-yiziqlirini ögütüs, yash ewlatlirimizni milletperwerlik, wetenperwerlik idiyesi bilen terbiyelesh dek, eziz yurtimiz Sherqiy Türkistanning istiklal körishighe jiddiy töwpe qoshidighan paaliyetlerni qatlap bir terepke elip qoyup, dunyaning xocayini bolush idiyesi bilen herket qilwatqan imperyal döletlerning körsitiperghen yol-yoruklirigha muxtach bir ajizliq ichige kiriwalghanliqimiz nayiti chunqur cüshinishimizge tegishlik bir hadisedur…
Dunyaning herqaysi jaylirida xalis niyet bilen Sherqiy Türkistanning azatliqi üchün köresh qilishtin basqa bir niyiti bolmighan semiymiy qirindaslirimizni ikkilendüridighan, beshini qayduridighan teshkillinishlerning milliy dawayimizgha qoshumchi hich qandak paydisi yok.
Teximu ochuq ipadeqilghanda; bashqa Sherqiy Türkistan Teshkilatlirini ayrim tutsakmu, Amerika Qoshma Shtatliri da qurulghan Sürghünde Sherqiy Türkistan Hökümiti bilen Merkizi Germaniyede ki Dünya Uyghur Qurultiyi (DUK) ning rehberliri we ezaliri arisida barghansiri ulghiyip ketiwatqan mexpiy yaki ashkara bir ziddiyetning barliqi köz aldida turuwatqan bir heqiqet…
Biz gizitchi bolush süpitimiz bilen, sherqiy Türkistan dostlirining bizghe qoyghan sualliri sewipidin bu makalini yezishqa mejbur bolduk.
Siz “Sürgünde Sherqiy Türkistan Hökümiti” xadimliri!!
Siz “Dünya Uyghur Qurultiyi” xadimliri!! Aldimizdiki eng qisqa wax ichide her ikki terep rehberliri bir yighin echip bir ortak nuqta peyda qilishinlerni ehemmiyet bilen soraymiz…
Bu ortaq nukta, palani döletning konglini xushal qilish emes, eziz yurtimiz Sherqiy Türkistanning shertsiz İSTİKLALİNİ telep qilish bolishi kirek…

Qirgizistan Reis Cumhuri “AQSh Herbiy Bazisini

elip Chikip ketsun” dep Tekitlidi

Qirghizistan reis jumhuri Baqiyéf 17-iyul «Russiye» téléwiziyesining ziyaritini qobul qilghanda, Afghanistan weziyitining tedrijiy pesiyishige egiship, Amérikining Qirghizistandin herbiy bazisini élip chiqp kétish mesilisini küntertipke qoyush peyti keldi, dep tekitlidi. Baqiyéf pat yéqinda Amérika bilen ottura Asiyadin herbiy bazilirini chékindürüp chiqip kétish söhbitige teyyarliniwatqanliqini éytqan. U mundaq dégen, Qirghizistanning telipige asasen, yéqinda Qazaqistan paytexti Astanada ötküzülgen Shangxey Hemkarliq Teshkilatining bashliqlar yighinida maqullan’ghan bashliqlar xitabnamiside Afghanistandiki térrorluqqa qarshi keng kölemlik herbiy heriketning bir mezgil pesiyishi bilen, térrorluqqa qarshi ittipaqtiki alaqidar tereplerning Shangxey Hemkarliq Teshkilatigha eza döletlerdiki waqitliq herbiy bazilarning axirqi chékini békitish zörür, dep körsitildi.2001-yili, Amérika Afghanistandiki térrorluqqa qarshi jeng pursitide, Qirghizistanning Manas ayrodromida herbiy baza qurghan. Mezkur bazida texminen Amérika we uning ittipaqdashlirining 1500 eskiri, küreshchi ayropilanliri bar. Qirghizistandin bashqa, Amérika yene Özbekistan we Tajikistan ayrodromlirighimu herbiy qoshun orunlashturghan.

Gérmaniyelik Rejissorni Tebrikleymiz

25-iyul xewiri. Junggo-Gérmaniye hemkarliqida «Shinjang Menziriliri» (Sherqi Turkistan Menziriliri) filimini ishlesh kélishimi 24-iyul chüshtin burun Ürümchide imzalandi. Mezkur filimning réjissorluqini üstige alghan Klaus Kastxoltz bu hemkarliq üstide toxtalghanda mundaq dédi, “ bu yil Junggo-gérmaniye medeniyet almashturush yili. Yawropa-Amérika bazirida Junggo medeniyiti teshwiqatigha béghishlan’ghan buyumlar bek köp, emma Junggo medniyitining alahide terkibiy qismi bolghan Shinjang medeniyitini (Sherqi Turkistan medeniyiti) teshwiq qilidighan buyumlar yoq déyerlik. Biz Shinjanggha (Sherqi Turkistan) bolghan tonushimiz arqiliq, Yawropa-Amérikidiki tamashibinlargha ularning nezeride alahide medeniyet tarixigha ige Shinjangni (Sherqi Turkistan) tonushturimiz. Tonushturulushiche, «Shinjang Menziriliri» filimining muhim nuqtisi Yipek Yolidiki muhim bazarlar bolghan Turpan, Qeshqer, Xoten qatarliq jaylar iken. Filim ishlep pütküzülgende, Junggo we Gérmaniye téléwiziyeliride körsitilish bilen bille, Yawropa we Ammrikidiki bashqa bazarlardimu qoyulidiken. Bu Filimning réjissorluqini we opératorluqini Gérmaniyelik dangliq kino sen’etkarliri üstige alghan. Xıtay hökümitining xelqaradin hoshurup kelgen Sherqi Türkistan Menzirilirini kün yüzüge chikargan Sherqi Türkistan Menziriliri içün tebrikleymiz

Guantanamo Tutup Turush Ornidiki Ikki
Uyghurning Qoyup Bérilishi talap qilin’ghan

Qoyup bérilishke telep qilin’ghan ikki yashning birsi Ababekri Qasim 36 yash, yena biri Adil Abdulhekim 31 yash.
Boston tor bétining xewer qilishiche.. Besh burjaklik bénaning bayanatchisi Quruqluq Komanderi Alvin Plexico'ning déyishiche bu yardiki bezilar Al Qaedaning ezaliri dep xata höküm qilinip qolgha élingan. Bezi bir Uyghurlar Afganistanda Qoral-yaraq sétiwelip herbi meshiq élip barghan bularning maqisiti Xitay hökümitige qarshi turush hargiz Amerikigha qarshi turush emes dap deliligen. Bu ikki Uyghur yashning adiwkati Willett sotta “hökümet özlirining qanunsiz bularni qamap qoyghanlighini étirap qildi” dédi.
Bu ikki yashning ayali we baliliri wetende bolup bular 11 Senteber 2001 din burun Xitayning zulumigha chidimay wetendin chiqip Qirghizistan’gha barghan, kéyin bular Pakistan arqiliq Türkyege chiqip ketmekchi bolup yol izdep yürgende 2001 yilning axiri Pakistan saqchiliri teripidin Al Qaedaning ezaliri dep Amerikigha tutup berilgen, har birsini tutup bérish haqqi uchun Amerikidin 5000 $ alghan. 2002-yilning oturliri bular Guantanomo türmisige qamalghan. Adewkat Willett bu ayda bular bilan körüshken waqtini sözlep bundaq deydu “bularda hich qandaq Terorisliqning ipadisi yoq, bular Terorisliqtin kop yiraq ikan, Amerika hich qandaq dalil ispat yoq bularni uch yil türmide qamaq qoyghan” dédi.
Ötken hepte Adewkat Willet sotchidin bu ikkisini shu yarge yéqin bolgan mehmanghanigha élip chiqishni telep qilghan. Eng axirde Wilettning deyishcha eger bashqa bir dölat bularni qobul qilmisa Amerika “diniy étqadi dapsande qilin’ghan”dep siyasi panaliqa qobul qilishi mümkin ikan..
Information merkizimizning éniqlishiche, Ababekri Qasim Atushdin, Adel Abdulhekim Ghuljidin iken.
Nefise Zeydin

SHERQİ TÜRKİSTANLIQLERXITAY QISQACHİDA

Sherqi Türkistanlık neshriyatchi- yazghuchi Mehmet Emin Batur, Xıtay dölitining axirqi yillarda umumi yüzlük alghan bir qarari boyiche Sherqi Türkistan xelqini ichkiride (Sherqi Türkistan’da) pütünley yoqitish planlirini yolgha qoyghanliqini eytip, “Yana bir tereptinmu chegra sirtida siyasiy we herbiy quch isghlitish arqiliq, az sanda sherqi Türkistanlıqler yashawatqan ejnebiy döletlerning emeldarlirini, hökümet ezalirini ixtizadi- siyasiy besim astigha Elish bilen u yerdiki sherqi Türkistanlıqlerning paaliyetlirini toxtutup, palaj halgha ekelmekchi boldi” dep sözlidi.Mehmet Emin Batur muxbirlerghe berghen bayanatida Xıtaylerning Sherqi Türkistanlıqlerghe qarshi ishlitiwatghan besimini “iplashliq” dep terip qilip, “Xitay hökümiti bu besimni shundaq bir halgha keltürdiki; Bir ölkidin yana bir ölkighe sayahet qilmaqchi bolghan Sherqi Türkistanlıqlening arisidin özighe tehdit yetküzidighanliqini mölcherlighenlerni tallap u kishilerni sayahetdin men’i qilishdek xelqara siyasi quchqa ige boldi.” Didi.Mehmet Emin Batur yana mundaq didi. “1949-yilidin tartip Xitay ishgaliyti astidiki Sherqi Türkistan’da eqildin tasqiri besim, zulum, qiynash ve erqiy töwenleshlerning chidigili bolmaydighan acchigini tartiwatqan 40 milyon musulman Sherqi Türkistan xelqi, 11 sentebirdin keyin dünyada peyda bolghan (peyda qilinghan) İslam dushmenligi ceryanidin we pursitidin axirigihiche istipade qiliwatqan Xitay dölitining heddidin ashqan diniy besimlerigha duch kelmekte” digen.

Shanhai Hemxarliq Teshkilati Astana’diki Yigini da AQSH’ni

Agahlandurdi

 
7-ayning 5-küni Qazaqstanning paytexti Astanada ötküzülgen bu qétimqi yighingha Hindistan, Iran we Mongghuliye qatarliq üch dölet küzetküchi süpitide qatnashti. Yighinning Bayanatida Amerika Qoshma Shtatlirining Afghanistanda ténchliq élip kélish programmisining waqti tügep, hazirqi zamangha Amerikining Ottura Asia döletliride herbiy bazilirini tutup turushning hajiti qalmighanliqi toghrisida bayan qilindi. Muxbirlarning deyishiche bu Bayanat AQSH’gha qaratqan agahlandurush boldi.
Ferghana.ru din élindi.
Erkin Zunun Terjimisi 06.07.2005

Xitay Sot Mehkimisi Bir Uyghurni Mudetsiz Qamaq Jazasigha Höküm Qildi

 Ürum,chi sheherlik ottura xelq sot mehkimisi bunungdin üch ay ilgiri mexpi sot échip 2002 – yili 8 – ayda Pakistan dairliri teripidin Xitaygha qaiturulup bérilgen Pakistanda yashawatqan Qeshqerlik Muhemet Toxtini mudetsiz qamaq jazasigha höküm qilghan.
Muhemed Toxti uzun yillardin béri Pakistanda yahshawatqan Uyghur muhajirlarning biri idi. Emma Aptonum Rayonluq dölet béxeterlik idarisi 2002 – yili 8 – ayda Pakistan ichki béxeterlik idarisining ruqsiti bilan Pakistan’gha mexpi saqchilarni ewetip, Muhamed Toxtini Rawılpindida qolgha alghandin kéyin Ür’ümchige élip ketken.
Muhemed Toxti Qolgha élinishtin ilgiri B D T Pakistandiki mususapirlar ishxanisidin siyasi panahliq tiligen bolup, musapirlar ishxanisi ununggha siyasi panahliq Bergen we Shiwitsiye teripidin qobul qilin’ghan iddi. U Shiwitsiyege qarap uchushtin birqanche kün ilgiri qolgha élindi.
Merkizi Germaniyediki Dunya Uyghur Qurultiyining melumatigha qarighanda, Ürümchi shexerlik ottura xelq sot mehkimisi üch ayning aldida Muhammed Toxtigha höküm élan qilip, mudetsiz qamaq jazasigha höküm qilghan. Emma sot mehkimisining Muhemet Toxtini qandaq jinayetlar bilen eyipligini hazirghiche éniq emesken.
Ekin RFA 25.07.2005