D.T Ağustos Ayı

Doğu Türkistan Tarihinde Ağustos Ayı Hazırlayan: Celalettin BATUR (Özet)
1 Temmuz 1992	Doğu Türkistan'ın kukla Başkanı Tömür Davamet 7 Nisan 1992'de özel bir genelge yayınlayarak mezkur "Çare"nin 1 Temmuz 1992'den itibaren resmen uygulamasını istedi. Bu "Çare" hâlen Doğu Türkistan'daki yerli halka uygulanmaktadır. Bunların dışında Doğu Türkistan'daki bütün devlet kurumları aile planlaması çalışmaları hakkında çok sayıda genelge, talimatnâme ve duyurular çıkararak yerli halka yönelik doğum kontrolü uygulamalarıyla her geçen gün daha sıkı hâle getiriyor.
7 Temmuz 2000	Pekinde yasayan Uygur tüccar Kayyum Yasin polis tarafından ani baskınla tutuklanip15 Temmuzda polisler onun cesedini getirmiştir. Ölüm sebebi konuşunda hiçbir sey söylememişler, fakat sonradan onun polislerce dövülerek öldürüldüğü anlaşılmıştır.
07 Temmuz 1995	Hoten Ayaklanması
9 Temmuz 1933	Ma Jung Ying'in bütün askerî işleri tek başına ele almak istemesine Hoca Niyaz karşı çıktı. Bunun üzerine Ma ihtilâlcilere saldırarak ellerindeki silâh ve mühimmatı aldı. Hoca Niyaz'ın zor duruma düştüğünü gören Rusya, Hoca Niyaz'a Sin ile anlaşmasını teklif etti. Teklifi değerlendiren Hoca Niyaz, 9 Temmuz 1933'te Sin ile anlaştı. Antlaşmaya göre Tanrı dağlarının güneyi Hoca Niyaz'ın, kuzeyi de Sin'in idaresinde olacaktı. Antlaşma Ürümçi'de imzalandı.
12 Temmuz 2000	6 Uygur Türkü idam edildi.
12 Temmuz 1946	Çin ve Doğu Türkistan hükümetleri arasında 12 maddelik bir antlaşma imzalandı.
16 Temmuz 2003	Günü Abdulvahap Tohti, Muhammet Tohti Metruzi adındaki kişileri Pakistan hükümeti Çin’e teslim ederek onların genç yaşamlarının sona ermesine sebep oldular.
16 Temmuz 1994	Doğu Türkistan’daki sözde “Halk kurultayı Daimi Komitesi” 33 maddeden meydana gelen ve Doğu Türkistan’da “Din işlerini idare etme nizamnamesi”ni ilan ederek daha önceki esaslarda ortaya konulan dini yasaklama tedbirlerinin alanını daha da genişlettiler.
16 Temmuz 1974	Türkiye ile Çin Halk Cumhuriyeti arasında ilk ticari antlaşma Pekin'de imzalandı.
17 Temmuz 1947	Doğu Türkistan Eyalet hükûmeti'nin Başkanlığına Mesut Sabri Baykozi, Hükûmet Sekreterliği’ne de İsa Yusuf Alptekin getirilir. Fakat daha sonra Rus aleyhtarı politika izledikleri gerekçesiyle her iki lider hükümetten uzaklaştırılır.
18 Temmuz 1999	Çinli idareciler 75 siyasî suçluyu Yarkent nahiyesindeki maden ocağında çalıştırırken, güvenlik tedbirlerinin yetersiz olmasını bahane ederek maden ocağını çökertmek suretiyle katletmişlerdir.
18 Temmuz1994	Tarihi sabah saat 10.oo’da Aksu’ da ki “Milli Karşılık verme Güçleri” Çin işgal güçlerinin Toksu nahiyesindeki “Doğum kontrol politikası”nı icra etme esnasında Uygurlara yönelttikleri insanlık dışı vahşi uygulamalarına tepki göstermek maksadıyla Toksu nahiyesi Doğum Kontrol merkezi binasına, Ürümçi-Kaşgar çevre yol köprüsüne ve Aksu vilayeti teftiş mahkemesi binalarına aynı saate ayarlanmış bombalar yerleştirerek havaya uçurmuşlardır.
21 Temmuz 1947	Gomindang daireleri gece Kaşgar öğretmen okulunu kuşatma altına alıp Turgun Almas'ı tutuklayıp Sabık Gomindang Kaşgar Yenişehir nahiyesindeki askerî cezaevine koydular. Gomindang sorgulayıcıları Şairi sert eziyetli bir sıkıştırmaya alıp, vahşice işkence edip boyun eğdirmeye çalışmışlarsa da onu zerre kadar diz çöktüremediler. O, hapishanede olduğu dönemlerde bile "Güzelim" adlı şiirlerini yazıp kendisinin inkılâpçı ümit varlığını ve eğilmez iradesini ispat etti.
21 Temmuz 2002	Tarihindeki haberlere bakıldığında Çin hükümeti Kaşgar Vilayetinin Yopurga ve Kargalık nahiyelerinde arka- arkaya Kaşgar’ın 12 nahiye ve bir şehir vekillerinin katıldığı büyük çaplı toplantılar yaparak İdeoloji sahasındaki “İslâm Terörizmi(!)” ve “Milli Bölücülük Hareketleri” ne birinci defalık darbe vurma hareketinin galibiyetle sonuçlandığını, 2. defalık baskın hareketinin ise başlatıldığını ilan etti. Çin hükümetinin 1. baskın hareketi kültür sahasında temizlik vahşi hareketi 2002 Mart ayından başlayarak bütün Doğu Türkistan sathında faaliyete geçirilmişti.
22 Temmuz 2003	Pakistan tarafından ülkedeki Uygurlara yönelik sinsi politika uluslararası insan hakları örgütlerinin tepkisine neden oldu. Uluslararası Af Örgütü (Amnesty International=AI) bir hafta önce ortadan kaybolan iki Uygur’un Pakistan güçleri tarafından gözaltına alınarak, idam edilmek için bekletildikleri veya Çin'e iade edilmiş olmasından kaygı duyulduğunu açıkladı.
22 Temmuz 1943	Bulgun'da yapılan bir törende Osman BATUR Altay Kazak Türklerinin Han’ı ilân edildi. Temmuz 1986 Çin Halk Cumhuriyeti Başkanı Zhao Ziyang Türkiye'yi ziyaret etti.
Temmuz 1998	Çin'in Devlet Başkanı Jiang Zemin Doğu Türkistan'a geldiğinde Uygurların dini faaliyetlerinin yasaklanması konuşunda talimat verdikten sonra , Doğu Türkistan'daki dini baskı daha da artmıştır. Çin hükûmeti bütün Doğu Türkistan'daki camilere casuslar gönderip, normal dini vecibelerini yerine getirmek isteyen, hiçbir suçu olmayan Uygur Türklerini "yasadışı dini faaliyette bulunmakla" suçlayarak tutuklamakta ve insanlık dışı muamelelere maruz bırakmaktalar.
Temmuz 1997	"Gulja" şehri "Döng" ( tepe) mahallesinden 27 yaşındaki "Abdusalam Kari" adındaki bir Uygur genç Çin polisleri tarafından aniden tutuklanmış, fakat bir ay sonra Çin polisleri onun el ve ayaklarını kırarak, tüm vücudu kana boyanmış cesedini ailesine teslim etmişlerdir. "Abdusalam Kari" aslında "İli" gençler meşrebini organize edenlerden biri olup, Çin hükûmeti onu "Gulja olayını organize edenlerden biri" zannıyla tutuklamış ve sorgulama sırasında döverek öldürmüşledir.
Temmuz 1931	Altay'da Şerif Han Töre liderliğinde ayaklanmalar patlak verdi. Kumul'daki ayaklanmaya Döngenlerden Ma Jung Ying, Mayıs 1931'de emrindeki yüz gönüllü ile katıldı; ancak yaralanınca Kansu'ya döndü.
Temmuz 1998	Kırgızistan'da tutuklu bulunan dört Uygur gencinden üçü idama, birisi ise yirmibeş yıl ağır hapis cezasına çarptırılmıştır. 1998 yılının Temmuz ayında Kazakistan'da göz altına alınan ancak daha sonra Kırgızistan'a teslim edilen Doğu Türkistanlı 4 Uygur genci Kırgızistan hükûmeti tarafından tutuklanmış ve Oş kenti hapishanesinde bulunuyor.
Temmuz 1934	Başbakan Sabit Abdulbaki ve Adalet Bakanı Zarif Kari Aksu'da, Ticaret Bakanı Satibaldi Han da (dog.1908-Margilan-Batı Türkistan) Taşkurgan'da idam edildiler. Doğu Türkistan'ın bağımsızlığına karşı savaşta, sadece Ruslar tarafından 200.000'den fazla Müslüman öldürüldü.
Temmuz 1944	Altay da ayaklanan halkın önderi Osman Batur, karşılığında silah almak şartıyla Moğolistan’a büyükbaş hayvan sevk etmeyi ve otlaklar tahsis etmeyi kabul etti. Bu karşılıklı anlaşma yerine getirildi ise de Moğolistan, daha büyük miktarda silah sevkıyatı için ilave bir istek olarak, Altay'ın tabiî toprak zenginliklerinden faydalanma imtiyazını ileri sürdü. Osman Batur, bu isteği reddetti ve böylece daha önce başlamış olan silah sevkıyatı, 1944 sonlarında durduruldu.
Temmuz 1944	Osman Batur, Altay'daki ayaklanmasını sürdürürken, Ali Han Töre önderliğinde İli Bölgesi'nde (Gulca)Çinli’lere karşı yeni bir ayaklanma başladı. Temmuz 1998 Hamit Memet, İlyas Zordun, Kasım Mehpir adlarındaki üç Uygur genç aslen, Doğu Türkistan'ın Gulja şehrinden olup, Çin güvenlik mensupları bu gençler için "milli bölücü' suçlamasını ortaya atarak onların yakalanması emrini çıkartmıştır.

ZİYARETÇİ DEFTERİ MUNAZİRE MUNBİRİ GUESTBOOK