Yukarı
12.Sayı
D.T Temmuz Ayı
UYGURCA
Tarih
Aile
İstiklal 12 Tam Sayfa
Ayın Makalesi

 

Doğu Türkistan Tarihinde Haziran Ayı

Hazırlayan: Celalettin BATUR

(Özet)

1 Haziran 1996 Abdulcelil Karakaş’ın organizesi ve önderliğinde kurulan “Doğu Türkistan Enformasyon Merkezi” kuruldu.
2 Haziran 1946 Urümçi'de kurulan muhtar hükûmet tarafından Urümçi'ye davet edilen Osman Batur, kalabalık maiyeti ile birlikte ve halkın coşkun sevgi gösterileri arasında Urümçi'ye girdi. Bu arada Ruslar, Doğu Türkistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Ali Han Töre'yi kaçırarak, bu Cumhuriyetin idaresi altındaki Altay, İli ve Tarbagatay vilayetlerini kendi nüfuz sahası haline getirdi.
2 Haziran 1932  Batı Türkistan'dan ayrılan İsa Yusuf Alptekin Bey Pekin'e geldikten bir yıl sonra 1933'te "Doğu Türkistanlı Vatandaşlar Cemiyeti"ni kurar ve "Çin Türkistan’ın Avazi" isimli mecmuayı çıkarır.
4 Haziran 1989  Tienenmen'de ayaklanmasında, Çin ordunun öğrenci hareketini kanlı şekilde bastırmasının ardından ayaklanma liderlerinden Uygur genci Örkeş Devleti ülkeden kaçmayı başarmıştır.
6 Haziran 1970  Sovyetler Birliğinde neşredilen "Komünizm Tuği Gazetesi”, Türkmenistan'da 40 bine  yakın Uygur Türkü olduğunu belirtmektedir.
8 Haziran 1996 Dünya basınında çıkan haberlere göre Avustralya Başbakanı John Howard, Çin'i 8 Haziran 1996 tarihinde gerçekleştirmiş olduğu Nükleer denemeden dolayı sert bir  dille eleştirmiştir.
9 Haziran 1933

 Çin Genel Valisi Seng'e (12 Haziran 1933'den itibaren bu mevkiyi işgal ediyordu) gayet uygun bir firsat teşkil etti. 9 haziran 1933'de Seng ile Hoca Niyaz arasında bir barış antlaşması tahakkuk etti. Bu antlasmaya göre Hoca Niyaz, Genel Vali Vekili olacak ve Tanrı Dağları havzasını idare edecekti.

 

9 Haziran 2001 Gulca şehrinde Çinlilerce kurulan sözde mahkemede "Abdulkadir Hamit" adındaki bir genç idama hükmedilirken, 35 Uygur genci ise çeşitli oranlarda ağır hapis cezasına çarptırılmışlardır. Bunlara yüklenen suç ise: sözde "Cinayet", " Millî Bölücü" "İllegal Aşırı Dinci", " Devleti Parçalamaya Çalışmak"... gibi ithamlardır.
13 Haziran 1933  General Abdullah’ın (Merhum Mehmet Emin Buğra Bey’in kardeşi) birlikleri Yarkenti’in bütününü ele geçirdiler.
14 Haziran 1965  Doğu Türkistan millî mücahidi, devlet adamı, tarihçi, edip ve şairi olan Mehmet Emin Buğra'nın vefat etmiştir.
15 Haziran 1988  Doğu Türkistan'da Urümçi'deki çeşitli üniversitelerde Öğrenci Hareketleri patlak verdi. Bu olay Çin hükûmetini son derecede rahatsız etti.
16 Haziran 1933  Ma ve Hoca Niyaz Hacı Hami yakınında Muri köyünde buluştular. Ma, askerî yetkilerin kendisinde kalmasını, sivil konulara Hoca Niyaz Hacı'nın bakmasını talep ediyordu. Hoca Niyaz Hacı, bu talebi reddetti.
19 Haziran 2000  Doğu Türkistan’ın Gulca vilayetinde Çin işgal gücü elemanları yargı toplantısı yaparak Abdukadir Hemit isimli bir Uygur gence  ölüm cezası, yine ayrıca 35 Uygur gence de çeşitli şekillerde hapis cezaları verilmiştir. Bu kişilere isnat edilen suç ise, “Millî bölücü”, “Yasa dışı dini unsur”, “Vatanı parçalamaya teşebbüs etmek” gibi suçlardır.
20 Haziran 1999 Gebeliğinin son döneminde olan 28 Uygur kadını, Kaşgar Peyzâvat ilçesindeki doğum kontrolü görevlileri tarafından ilçedeki doğumevine zorla götürülmüştür. Bu kadınlar hükûmetin belirlediği sınırlamaların dışında hamile kaldığı için, birer birer ameliyat edilerek yedi-sekiz aylık bebekler ölü olarak alınmıştır. 
24 Haziran 1998  Ankara'da Başbakanlık konutunda Başbakan Mesut Yılmaz’ın daveti üzerine Türkiye' de faaliyet gösteren 30 soydaş dernek yöneticilerinin bir araya geldiği bir görüşme toplantısında  Kayseri Doğu Türkistan Kültür ve Dayanışma Derneği Genel Başkanı Mehmet Emin Batur üzerinde aylarca çalışma yapılarak hazırlanan ve bir milyon Amerikan doları tutarında bir proje takdim etti. Bu projenin adı “Doğu Türkistan Araştırma Enstitüsü” idi. Başbakan Mesut Yılmaz'a elden bizzat bu projenin dosyasını verirken de, ayrıca Doğu Türkistan’ın başkenti Urümçi'de de bir Türk konsolosluğu açılmasının bütün Doğu Türkistan halkının isteği olduğunu ifade etti. Dikkatle dinleyen ve söz konuşu projeyi alan Türkiye Cumhuriyeti'nin Başbakanı aynı yıl aralık ayında bir Gizli Başbakanlık Genelgesi ile "Doğu Türkistan Çin Toprağıdır" diyordu.
25 Haziran 2003  Ürümçi şehrinde Şehir Adliye Mahkemesi oturum toplantısı yaparak Osman Hemit ve Mehmet Rahmanlar’a, "Dış devletlerden bombalama teknolojisini öğrendikten sonra, millî bölücülere öğretti" denen ithamla idam cezası vermiş ve aynı gün infaz edilmiştir.
27 Haziran  1999

 Hoten'de  Abdulkadir Kari, Memet Tursun,  Abdulkerim Karim ve Tursun Kari olmak üzere 4 Uygur genci "Yasa dışı dinî faaliyette bulunma" suçundan tutuklanarak Hoten'in Keriye nahiyesindeki Karahan Toplama Kampına konulmuş. Fakat 27 Haziran 1999'da "çocuğunuz kaçma teşebbüsünde bulunduğundan dolayı vurulmuştur.” yazısı gönderilmiştir. Bunun yanında keyfi  tutuklama olayının gittikçe artmakta olduğu görülmektedir.

28 Haziran 2002 Çin Hükûmeti yakın zamanlardan beri çok miktarda paralar sarf ederek Kaşgar vilayetinin Doğu kısmına düşen Arslanbağ bölgesine, özellikle dış ülke radyolarının yayınlarını kesecek parazit oluşturmak amaçlı bir üniteyi faaliyete geçirmiştir. Böylece Doğu Türkistan’ın güneyindeki vilayetlerde "Erkin Asya Radyosu"nun Uygurca yayınları, hatta "Azatlık" ve "Amerika Avazi" radyolarının Özbekçe yayınları da kesinlikle dinlenemez olmuştur.
29 Haziran 2000 Japonya'da yayınlanan Mainichi Daily News Gazetesi Doğu Türkistan daki ağır baskıyı şöyle aktarmıştır: (Doğu Türkistan'da) Çin'in denetimi gün geçtikçe artmakta ve daha da dayanılmaz bir hal almaktadır. Halkın Kurtuluş Ordusu her yerde, iletişim sınırlı ve polis denetiminde yapılabiliyor. Çok az köyde telefon var ve bu hatların hepsi dinleniyor. Bir kişi sadece boş bir şüphe üzerine yıllar boyunca tutuklu kalabiliyor.”
Haziran 2000  Doğu Türkistan’ın Bügür nahiyesine bağlı Umçak köyü 4.mahallesinden Yasin Kiver adında bir Uygur genç, dinî ibadetle meşgul olduğundan dolayı "İllegal dinî faaliyetle iştigal etmiş" denilerek tutuklandı. Üç ay tutuklu vaziyette eziyet edildikten sonra 3000 yuan ( yaklaşık 350 USD) para cezası ödettikten sonra salı verdiler.
Haziran 2002 Artuşlu öğretim görevlisi İmam HASAN Torgat sınırından giriş yaparken Çin devlet istihbarat görevleri tarafından göz altına alındı" akibeti bilinmiyor.
Haziran 1943  Osman Batur komutasındaki millî kuvvetler, Çin kuvvetlerine hücum ederek onları mağlûp etti.
Haziran 2001  Çin, her nükleer deniz altısına 12 adet JULANG  21A yüklüyor. Denemede her biri JULANG21A balistik füze taşıyan deniz altılardan biri Güney Çin Denizi'nden, diğeri Doğu Çin Denizi'nden ve sonuncusu da Sari Çin Denizi'nden atış yaparak, 5 bin km uzaklıklarında bulunan Taklamakan Çölü'ndeki hedefleri basarıyla vurmuşlardı. Çin 3 adet ''094'' sınıfı nükleer füzesi bulunan deniz altısı ile yaptığı denemede JULANG 21A balistik füzesi kullandığı tespit edildi. JULANG 21A füzeleri her biri farklı hedefe kilitlenebilen, yeniden doldurulabilir, 15 metre yarıçapta 7 ya da 8 savaş başlığı taşıyor.. (INAF HaberBülteni23.07.2001)
Haziran 1937 General Abduniyaz askerleri ile Kaşgar’ı aldı. Seng, Ruslardan yardım istedi. Ruslar, ayaklananlara karşı Urümçi istikametinden motorize bir tümen, Kaşgar'dan da 12.000 askerden ibaret bir süvari tümeni gönderdiler. Bu birlikler ayrıca 30 uçak ve 50 Sovyet zırhlısı ile destekleniyordu. Bu muharebede 80.000'den fazla Doğu Türkistanlı şehit olmuştur)1938 yılının sonunda, ayaklanmalar bastırıldı. Bir Sovyet vatandaşı olan Kaşgar Emniyet Müdürü Mavlanov sadece bir günde 6000 kişiyi kurşuna dizdirdi.
Haziran 1941

Doğu Türkistanlı mücahitler tarafından Altay vilayetinde çıkan ayaklanmalar kanlı bir şekilde bastırıldı.

Haziran 2000

Pekin’de bir İnternet kafede yangın çıkmasıyla beraber ideoloji alanındaki sert darbe vurma hareketi başlatılmış ve Doğu Türkistan’daki  İnternet salonlarına girişlere kısıtlamalar getirilmiş ve bir çokları çeşitli bahanelerle kapatılmıştır.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ZİYARETÇİ  DEFTERİ    MUNAZİRE MUNBİRİ    GUESTBOOK

Giriş Yukarı Ağustos-2004 1.Sayı Eylül-2004 2.Sayı Ekim-2004 3.Sayı Kasım-2004 4.Sayı Aralık-2004 5.Sayı Ocak-2005 6.Sayı Şubat-2005 7.Sayı Mart-2005 8.Sayı Nisan-2005 9.Sayı Mayıs-2005 10.Sayı Haziran-2005 11.Sayı Ağustos-2005 13.Sayı Eylül-2005 14.Sayı Ekim-2005 15.Sayı Kasım-2005 16.Sayı Aralık-2005 17.Sayı Ocak-2006 18.Sayı Şubat-2006 19.Sayı Mart-2006 20.Sayı Nisan-2006  21.Sayı Haziran-2006  23.Sayı Temmuz-2006  24.Sayı Ağustos-2006  25.Sayı Eylül-2006  26.Sayı Ekim-2006  27.Sayı Kasım-2006  28.Sayı Aralık-2006  29.Sayı Ocak-2007  30.Sayı Şubat-2007 31.Sayı Mart-2007 32.Sayı Nisan-2007 33.Sayı Mayıs-2007 34.Sayı Haziran-2007 35.Sayı Temmuz-2007 36.Sayı Ağustos-2007 37.Sayı Eylül-2007 38.Sayı Ekim-2007 39.Sayı Kasım-2007 40.Sayı Aralık-2007 41 Sayı Ocak-2008 42.Sayı Şubat-2008 43.Sayı Mart-2008 44.Sayı Nisan-2008 45.Sayı Mayıs-2008 46.Sayı Haziran-2008 47.Sayı Temmuz-2008 48.Sayı Ağustos-2008 49.Sayı Eylül-2008 50.Sayı Ekim-2008 51. Sayı Kasım-2008 52. Sayı Abone İşlemleri TEBRİK MESAJLARI Gazete Bayilerinde YAZARLAR Künye