UYGUR HALK MASALLARI

 KUŞKAÇNİN KOYĞA ŞİKÂR KİLİŞİ

Bir bürküt ok.tek etilip kelip. koy padisiğa şikâr kiptu-dc bir koyni elip ketiptu. Bııni körüp kuşkaçnin hesethorluği kelip öziçe sözlep k el ip tu:
- Voy bürküt cenida koyğa şikâr kilip yürüydu-yu, men tezek çokilap özenini avare kilip yüremdimen! Kanat dise mendimu kanat bar, tumşuğummu neyzidek ötkür hemme ezayim sakku ? Bürküttin kalğan canni itka selip berimen, mende koyni emes töginimu şikâr kilaliğudek kudret bar!
Koy padisini közitip koram, taşniğ üstide yanpaşlap yatkan padiçi uştumtut bir kuşkaçnin asmandin oktek etilip çüşüp, yunluk bir koyğa şikâr kilğanliğini körüp kaptu. Biçare kuşkaç pahmak yunğa ilinip kalğan putlirini herkançe urunupmu çikiralmaptu. özini her tercpke urup yulkunup bekiptu bolmaptu. Ahiri kanatlirini palaklitiverip mağduri-din ketiptu-de beşini sangilitip yetip kaptu.
Padiçiniğ kuşkaçka içi ağrip uniğ yenîğa keptu ve meshire bilen külüp:
Ceninğa bekip iş kilsançu canivar, -dep uçuruvetiptu

AHMAK AVCI

Eski zamanda bir avcı yaşarmış, Onun çok mükemmel bir doğanı varmış. Doğan avcıya nice şeyler avlayarak çok iyi hizmet ediyormuş. Günlerden bir gün avcıya doğanının kuyruğu çok uzun ve çirkin görünmüş:

-  Bunun uzun kuyruğunu kesip biraz kısaltsam güzel olmaz mı? Bu kadar uzun kuyruğun  ona ne  gereği  var ? diyerek  makasını  alıp doğanın kuyruğunu "kırttadak" kesip atmış. Yine bir gün avcıya onun kanadı da çok uzun ve biçimsiz görünmüş. Kanadının da yansını kesip atmış.

Birkaç gün sonra bakmış ki doğanın gagası da eğri ve çirkin görünüyor. Bunun üzerine gagasını da düzeltmek niyetiyle yarısını kesip atmış.

- İşte şimdi çevik oldun! demiş avcı. Birkaç gün sonra doğanını alıp çıkarak bir tilkiye salmış. Doğan uçamayıp "pattadak" yere düşmüş. Bu durumu görüp hayret eden bir dostu avcıya sormuş:

- Doğanına ne  oldu, böyle uçamayıp  düştü ?

- Onun kanat ve kuyruklarını kesip atmıştım, demiş avcı hiçbir şey aklına getirmeden.

Dostu, doğanın kanat, kuyruk ve gagasına bakıp gülmüş ve:

- Bu yaptığın ne? Güzel bir doğanı sakatlamışsın,  demiş.

- Daha da güzel olsun,  demiştim.

- Ahmak, demiş dostu onu ayıplayarak,  "her türlü işin bir hududu var. Dünyada hangi şeyi güzel yapacağım diye uğraşsan, düzelteceğim diye hududu aşsan mutlaka bozulur.

Uygur Atasözleri

Dumbaknin avazi yoğan içi kuruk

Davulun sesi gür içi boş

Ecili pütken karga  şunkar bilen oynaydu

Eceli gelen karga şahinle oynar

Az sütlük inek köp möreydu

Az sütlü inek çok böğürür

Bağ mivisi bilen avat, yurt ademi bilen

Bağ meyvesiyle abad, yurt da insanıyla

Balini yaştin, hotunni baştin öget.

Çocuğa küçükken, kadına başından öğret

Kulak agliganni köz körer

Kulağın duyduğunu göz görür

İstiklâl Mücadelesi (5)

Azimet

Özgürlük ve Bağımsızlık Gözyaşları İle Elde Edilemez

       Bizim, kendimizden bin misli büyük olan düşman güçleri ile mücadele edip başarıya ulaşmamız için vücudumuzun hastalıklı kısımları olan; vatan hainlerini, millî münafıkları mutlaka bertaraf etmemiz gerekir. Bu hainler, millî ruhumuzdaki kir, millî ahlakımızdaki noksanlıklardır. Bizmi millî ahlakımıza ve ruhumuza, vatan ve millet münafıkları aracılığıyla yerleştirilen en kötü hastalık, kölelik ruhudur. Kölelik ruhundan gelen; -köleliğe boyun eğmek ya da umursamamak- millî birliğin bozulmasıyla ortaya çıkan başıbozukluk, dağınıklık; kardeşler arasında sebepsiz kıskançlıklardan kaynaklanan karşılıklı kin duygusu gibi yanlışlıkların içerisinde bulunan insanların mevcudiyeti malumdur.

      Kısacası kimliğimiz ve kaderimizin tehlike içinde olduğunu, milletin şerefini korumak için ölenleri ve zindanlarda azap çekenleri gördükleri halde; anavatanın üzerine yüklediği tarihi vazifeyi yerine getirmediğinden dolayı sürekli vicdan azabı altında kalsa bile "Yeter ki ben sabredeyim, ölmeyeyim, rahat bir şekilde yaşayayım, belki bir gün yurdumuz hiç beklenmedik bir anda bağımsızlığına kavuşur" türündeki boş hayal ve düşüncelerle kendilerini kandıran pek çok insan var. Bunların bir çoğu da çevresinde itibarı olan, milletinin geleceği için yol gösterici olarak kabul edilen adamlardır. Ama onlar, vatanına aktif olarak hizmet etmemekten, çalışmamaktan doğan vicdan muhasebesinden kendilerini kaçırmak için millî kısmetsizliğimizi Allah'a havale ederler.

       Vatanımızın başına gelen tarihi şanssızlıkların sorumluluğunu ecdadımıza yüklerler. Kendi ellerinden hiçbir şey gelmemesini de düşmanın güçlü ve merhametsiz olmasına bağlarlar. Bu sebeplerin arkasında kabul etmek istemedikleri ölüm korkusu yatmakta ve bu korkunun gerisinde kendilerinin de bilmediği başka hâkimiyet sahiplerinin, uzun yıllardan beri sınırlı bir güçle ruhlarına işlediği kölelik ruhu bulunmaktadır. Milyonlarca insan sessizlik içerisinde bulunmakta ve teslimiyet duygusuyla beklemektedirler.

Fıkra

Dalkavukluk örneği 

Dalkavuk kendisinden çıkar sağlayabileceği, kimseyi, kimseleri aşırı bir hayranlıkla öven, pohpohlayan ikiyüzlü kimselere denir.

Her övene, dalkavuk denir mi? Hayır, denmez!

Bir dalkavuk fıkrası...

Filozof ile bir dalkavuk konuşuyorlarmış... 

Filozof ne dese, dalkavuk onaylıyormuş, sonunda filozofun sabrı tükenmiş:

"Be adam, hiç olmazsa, bir kere itiraz et de, iki kişi olduğumuzu anlayalım!"

SİZDEN GELENLER

DOĞU TÜRKİSTAN