|
Doğu Türkistan
Tarihinde Mayıs Ayı
|
|
l Mayıs 1959 |
Fetheddin
Mahsum, yılmaz bir Türk milliyetçisi, ateşli bir vatanperver, şair. Çin
hükûmeti, Hoten'in büyük meydanına mecburi seyirci topladı. Fetheddin
Mahsum'a söz hakkı vermeden orada bulunan sözde hakim ölüm kararı verdi
ve aynı anda Fetheddîn Mahsum kurşuna dizilerek şehit edildi. |
|
03 Mayıs 2002 |
Çin'in Hoten Bölgesi'nde
800 Müslüman tutuklandı |
|
6 Mayıs 1986 |
Kürtaj bahanesiyle
yapılan soykırıma sadece bir örnek. Turahan Ayşem isimli Uygur Türkü 29
yaşındaki bir kadın kendisine yapılan Kürtaj sonrası kan kaybından
ölmüştür. |
|
6 Mayıs 1939 |
İsa Yusuf Alptekin
İstanbul'a ilk defa gelir. Önce Doğu Türkistanlı hemşerileriyle görüşür.
Memduh Şevket Esendal ile fikir alışverişinde bulunur. 16 Mayıs 1939 da
Ankara'ya gider. Dış İşleri Bakanı Şükrü Saraçoğlu, Dil ve Tarih
Coğrafya Fakültesinde Hamit Zübeyir Bey ve Alman Profesör Eberhard ile
görüşmeleri olur .Başbakan Dr .Refik Saydam, Prof. Dr. Fuat Köprülü,
Uluğ İğdemir, Besim Atalay, Hasan Ali Yücel, Prof. Dr. Abdûlkadir İnan,
Abdülhalik Renda, Osman Turan, Emin Bilgiç ve nihayet Cumhurbaşkanı
İsmet İnönü ile görüşür. |
|
14 Mayıs 2002 |
Urümçi şehri işçi hakları
idaresi, bütün inşaat ve şantiye bürolarına yönelik olarak Çin'den gelen
amele Çinlilerin menfaatlerini garanti altına almak hususunda özel bir
bildiri dağıtmıştır. Mezkur bildiride:"İş hakkını alamama gibi işçilerin
hak ve menfaatlerine zarar verici uygulamaların düzeltilmesi lazımdır.
Düzeltilmediği takdirde isçi çalıştıran iş yerlerinin iş yapma
ruhsatları geri alınacak ve cezalandırılacaktır." denilmiştir. |
|
14 Mayıs 1988 |
Çin işgal
idaresinin Doğu Türkistan'daki başı Şovenist Kızıl Çinli Diktatör
General Vang En Mav 14 Mayıs 1988 tarihinde Komünist Partisinin Merkez
Komitesi toplantısında söylediği şu sözler, Çinli Komünistlerin bu
konudaki gerçek niyetlerini açıkça belli etmektedir. General Vang En Mav
şöyle diyordu:'...Dine inanmama özgürlüğünü teşvik etme işlemini
güçlendirmemiz gerekir. Sosyalizmi himaye edecek dinî zatlarla birlik
içinde olmamız lazımdır. Camii yapımını durdurmamız, dinin serbestçe
gelişmesine yol vermememiz lazımdir. Dini tedrisatı kesin olarak
dizginlememiz lazımdır. Hacca gideceklerin sayısı, devletçe belirtilen
kontenjanla sınırlanmalıdır... ' |
|
15 Mayıs 1995 |
Çin’in Doğu Türkistan'ın
Lop Nor bölgesinde yaptığı nükleer denemede kullandığı bomba, ABD'nin
Hiroşima'ya attığı atom bombasından 70 kat daha güçlü idi. (1 megaton
yani 1000 kilo ton gücünde olduğu belirtildi.) |
|
17 Mayıs 1937 |
General Abdul
Niyaz’ın Türk askerî birliği Kaşgar’ı Çinlilerden temizledi. Buradan
Yarkent’teki Çin birliklerine karşı hücuma geçti. |
|
18 Mayıs 1996 |
Komünist
Partisi’nin bölgesel yayın organı olan "Sinkiang Günlüğü Gazetesi"nin 18
Mayıs 1996 tarihli sayısında yer alan bir yorumda Sinkiang(Doğu
Türkistan)'da (!)siyasî ve dinî yetkililerin de katılımıyla ayrılıkçı
hareketlerin giderek etkilerini yaydıkları kabul edilen yorumda "İnanç
özgürlüğünün dinin istediğini yapma özgürlüğü anlamına gelmediği" iddia
edildi. |
|
18 Mayıs 1938 |
General Mahmut Muhitti
Türkiye'yi ziyaret etti. |
|
20 Mayıs 1966 |
Endonezya'nın İbrasi
Gazetesi de: ''1966'da Aralık ayı içerisinde Doğu Türkistan'da 75.000
Müslüman şehit edilmiştir. Bu katliam Müslümanların Ramazan ayını
karşıladıkları bir sırada yapılmıştır” şeklinde bir habere yer verildi. |
|
29 Mayıs 1947 |
Doğu Türkistan
Eyalet Hükûmeti'nin Başkanlığı Türkler'e verilir. Mesut Sabri Baykozi
Eyalet Hükûmeti Başkanı, İsa Yusuf Alptekin de bu hükûmetin Genel
Sekreteri olur. |
|
Mayıs 1937 |
General Abdul Niyaz
geniş çaplı bir ayaklanma başlattı. |
|
Mayıs 1958 |
Doğu Türkistan'daki
Çin yöneticisi General Wang En Mao; "Sinkiang'daki (Doğu Türkistan) en
mühim iş, yerli milliyetçilere karşı mücadele etmektir.” Demiştir. Onun
bu sözlerinden sonradır ki 1958 senesinin Mayıs ayından itibaren
içlerinden Abdurahim İsa, Abdurrehim Sayıdi, Abdülaziz Kari gibi Doğu
Türkistan halkının 1930 ve 1940 senelerinde yetiştirmiş olduğu 1830
milliyetçi münevver bir anda tutuklanmış ve teker teker yok edilmiştir.
Mayıs 1958'de başlayan bu katliam Aralık 1972 senesine kadar bütün
şiddetiyle devam ettirilmiştir. Bu zaman zarfında Doğu Türkistan'da 360
Türk Müslüman insanca yaşayabilme hakkını talep etmiş oldukları için
şehit edilmiştir. |
|
Mayıs 1995 |
Türkiye Cumhuriyeti
Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel Çin'i ziyaret etmiştir. |
|
Mayıs 1948 |
Abdürrehim Ötkür'ün
Tanrıdağ Neşriyatı tarafından Nanjing'de yayımlanan “Tarım Boyliri” adlı
iki tane şiir kitabı yayımlandı. |
|
Mayıs ve Haziran 1996 |
Tarihleri arasında
Çin Güvenlik Kuvvetleri tarafından memleket çapında bir insan avı
başlatılmış, 50 binden fazla Doğu Türkistanlı tutuklanmış ve yüzlerce
Doğu Türkistanlı idam edilmiştir. |
|
Mayıs 2000 |
"Kazakistan Uygur
Kadınları" ve "Nazugum Fondu"nun Başkanı, kadın siyasetçi Dilberim
Samsakova esrarengiz bir şekilde kimliği belirsiz katiller tarafından
feci bir şekilde öldürüldü. |
|
Mayıs 2002 |
Kızıl Çin hükümeti
kitaplara ve yazılı Türk milletine ait eserlere yönelik bir katliam daha
başlattılar. Baslıca hedef aldıkları eserler şunlardır: Merhum tarihçi
âlim Turgun Almas'ın "Hun'ların Kısaca Tarihi", "Eski Uygur Edebiyatı"
ve "Uygurlar" olmak üzere üç kitabı, meşhur Şair Rozi Seyit'in "Çiftçi
Olmak Zor" adlı şiirinin kaydedildiği teyp kaseti, ünlü sanatçı Ömercan
Âlim'in "Hediye" adlı kaseti, "Yarim Değmiş Ok" kaseti ve ünlü
yardımsever, vatansever iş kadını Rabiye Kadir'in resimlerinin,
basıldığı dergiler. Çin Hükûmeti bu eserleri okuyan ve kasetleri
dinleyenleri de cezalandırmaktadır. Aynı zamanda bu eserler toplanmakta
ve yakılmaktadır. |
|
Mayıs-Haziran 1998 |
Türkiye Cumhuriyeti
Başbakan yardımcısı Bülent Ecevit ve Dışişleri Bakanı İsmail Cem Çin'i
ziyaret etti. |
|
Mayıs 1995 |
Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel Çin'i ziyaret
etmiştir. |
|
Mayıs 1956 |
Doğu Türkistan’ın
Lop ilçesinde 1300'den daha fazla bir silâhlı mücahit grubu Abdûlkadir
adındaki bir mücahit lider önderliğinde ayaklandılar. |
|
Mayıs 2002 |
30.000'den fazla Uygurca
yazılı kaynak ve kültürel eser Mao dönemindeki kültür ihtilâlinde olduğu
gibi yakıldı-yıkıldı yok edildi. Çin ile entegrasyon ve işbirliği
yarısına giren ülke ve devlet adamlarının kulakları çınlasın. |
|
Mayıs 1986 |
Turdi Tursun, 60
öğrenci ile birlikte Urümçi Üniversitesi Kampusu'nda tevkif edildi. 6 ay
sonra Urümçi mahkemesi tarafından cana kıyma, Çin'in Doğu Türkistan'daki
aile planlamasına karşı gelme ve halkı kışkırtmaktan 15 yıl hapse mahkum
edildi. Mahkum edildikten sonra, Peylo ağır isçi kampına götürüldü. Tek
suçu1985 Aralık ayındaki öğrenci gösterilerinde, eğitimde Türk
öğrencilere, Çinli öğrencilerle aynı şartların sağlanması, ev bulma ve
yurt dışında eğitim fırsatı verilmesini söylemesiydi. |
|
Mayıs 1999 |
Kazakistan'daki
"Uyguristan AzatlıkTeşkilatı”nın Başkanı, siyasî faaliyetçi "Haşir
Vahidi" Doğu Türkistan Enformasyon Merkezi tarafından neşredilmekte
olan "Kıvılcım" gazetesinin Ota Asya Temsilcisi "Abdüşükür Tevfik"de
kimliği belirsiz kişiler tarafından öldürülmüştü. Bu güne değin onların
katilleri henüz bulunamamıştır. |
|
Mayıs 1996 |
Pakistan Hükûmeti,
Pakistan'a öğrenim için gelen 13 Doğu Türkistanlı genci Çine geri verdi.
Çin ise bunları kendi sınırına alır almaz kurşuna dizdi. |
|
Mayıs 2001 |
Kırgızistan Oş mahkemeleri Esker Tohti, Ehmet Gonen, Behremcan, Eli
Mahsum olmak üzere dört Uygur genci 1999 yılında Oş'ta meydana gelen
otobüsün havaya uçması olayı ile ilişkilendirip onlardan üçüne ölüm
cezası, Eli Mahsum adlı gence de 25 yıl ağır hapis cezası verdi.
Kırgızistan üst mahkemeleri de bu cezaları onayladı. Gerçekte ise
Bunların otobüsün havaya uçurulması olayı ile hiç bir ilişkileri
olmayıp, şahitlerin ifadelerine ve avukatların itirazlarına rağmen bu
adaletsiz hükümleri vermiştir. Kırgızistan'daki bütün insan haklarını
koruma organları ve avukatlar bu yargılamayı tamamen Çin' in talebi
doğrultusunda gelişen bir karar olarak nitelendirmektedirler. |
