Bashmakale

Mehmet Emin Batur

SHERQİ TÜRKİSTAN OMUMİY TARİXİ” Nİ BURMİLASH BASHLANDİ
 

İstiklal gezitimizning 8-sanida Türk Tarixchilerigha agahlandurush xewiri birip “Xıtay hökümiti Sherqi Türkistanning omumiy tarixini “Shinjang Omumiy Tarixi” diyilgen nam bilen wehshilerçe burmilap yengidin yazmaqchi boldi” dighen idük. Bu xewirimizning arqisidinla Xıtay hökümiti Uyghur xelqighe qarita bolghan düshmenlikini we nepritini bir qitim yana ottutgha qoyup Uyghur xelqining we dünyadiki barliq Türk militining qattik narazilik körsitidighanliqini hem nezerge almastin 21- aprel 2005 küni “oydurma yalghan tarix yezish” ishini resmiyette bashliwetti. İgellengen xewerlerghe qarighanda bu oydirma kitap 13 jild we 15 bet din terkip tapidikhen. Texminen Xıtayche xet hisawi bilen 4 milyon xet ishlitilidghan bu kitapning 10 yilda tamamlinishi möncherlenmekte.
Xıtay emeldarlirining eytishiche, bu kitapning yezilishi üçün axirqi 20 yil içide çet ellik alim ve tarixchilerning Sherqi Türkistan heqqide yezip çıkqan kitapleridin az bolghanda on kitap paydilinish mexsidi bilen xıtaychigha tercime kılinmakchi. Yana, Rusiye, Engliye, Beyjing we Nanjing katarlik yerlerghe tetkikat erbapliri (!) iwertilip Tarixi materyallerdin we arxiplerdin istipade kılmakchi bolghan iken…
Xıtay hökümiti bu 13 jild we 15 bet din terkip tapidighan kitapta Sherqi Türkistanning Tarixtin buyanqi siyasiy, iqtisadi, millet qatarlik herqaysi jehetlerdiki tereqqiyat ehwaligha we oxshas bolmighan mil-letler otturisidiki dinlerning shekillinishi, tarqilishi we tarixiy ornigha obyektip halda baha berilmekchi diyilip, Xazirgha qeder bar bolghan sherqi Türkistan tarixini yengi ösmürlerghe özliri bilgenche burmilap ögütishni meqset qılmakta… Ghalcırlashqan Xitay hökümiti bu oydurma yalghan tarix jildlirini herqaysi dünya arxblirigha hem “Sinjiangning (Doğu Türkistan) heqiqiy tarixi mana bu! dep iwertişi mümkin…Dünya camaetchilikining bu echinishlik ehwalgha jiddiy narazichilik bildürishi in-saniyet namidin bekmu zhörül bir ishtur. Bu kitabni Xıtay hökümiti 2013 yilida neshr qılmaqchi bolghan iken. Eger mümkin bolsa xelqara insan heqliri teshkilatlirining, Dünya tarixchilirining, we Türk dünyasi mes’ullirining xelqara diplumasini ishlitish arqilik Tajawuzchi Xıtay hökümitining “Yalghan we oydurma tarix yezish” saxtıpezlikining aldini ilishi kirek. Undaq bolmighan tegdirde pütünley Ottira Asiya cugrapiyesi chegraliri ichide yer alghan döletlerning ve milletlerning tarixliri hem choqum qalaymiqan bolupketudu dep oylaymiz.
Tajawuzchi Xıtay hökümiti bir tereptin wetinizning 5000 yilliq tarixini yer sharidin yoq qılishqa terishsa, yana bir tereptinmu Sherqi Türkistan xelkini astsimiatsiye qılish depsendichilikini barghansi ulghaytip yengi ösmürlirimizni xıtay ichlirighe minglap onminglap “oqushqa apirimiz” dighen bir yalghan bilen apirip pütünley xıtaylashturushqa urunmakta.
Buningdiki birla mexset bolsa oçuk aşqari xıtay ölkisighe okush üçün(!) ketken uyghur ösmürlerni astsimilatsiye qilip, Uyghur xelqini ata-bowilirining milli we dini mirasliridin mehrum qılip xıtaylasturghandin kiyin öz ölkisighe (Sherqi Türkistangha) koyup berish…
Dünyadiki barliq insan xeqliri teshkilatlirining, özlirini hör dep sanıghan dünya döletlirining, erkinlik ve demokrasiyeni söyidighan barlik khisilerning Xıtay hökümitining besimi astida yashawatqan Sherqi Türkistan xelqining ehwallirigha köngül bölüshini kütimiz…

Xıtay hökümiti Sherqi Türkistanning omumiy tarixini “Shinjang Omumiy Tarixi” diyilgen nam bilen wehshilerçe burmilash bilen 21- aprel küni yengidin yezishqa bashlidi. İgellengen xewerlerghe qarighanda bu oydirma kitap 13 jild we 15 bet din terkip tapidikhen. Texminen Xıtayche xet hisawi bilen 4 milyon xet iishlitilidghan bu kitapning 10 yilda tamamlinishi texmin kilinmaqta.
Xıtay emeldarlirining eytishiche bu kitapning yezilishi üçün axirqi 20 yil içide çet ellik alim ve tarixchilerning Sherqi Türkistan heqqide yezip çıkqan kitapleridin eng az on’i paydilinish üçün xıtaychigha tercime kılinmakchi. Yana, Rusiye, Engliye, Beyjing we Nanjing katarlik yerlerghe tetkikat erbapliri (!) iwertilip Tarixi materyallerdin we arxiplerdin istipade kılmakchi bolghan iken…
Xıtay hökümiti “Bu 13 jilddin terkip tapidighan kitapta Sherqi Türkistanning Tarixtin buyanqi siyasiy, iqtisadi, millet qatarlik herqaysi jehetlerdiki tereqqiyat ehwaligha we oxshas bolmighan milletler otturisidiki dinlerning shekillinishi, tarqilishi we tarixiy ornigha obyektip halda baha berilmekchi” diyilip, Xazirgha qeder bar bolghan sherqi Türkistan tarixini yengi ösmürlerghe özliri bilgenche burmilap ögütishni meqset qılmakta… Bu kitapni Xıtay hökümiti 2013 yilida neshir qılmaqchi bolghan.

Yavrupa’da Sherqi Türkistan sobetliri dawam qılmakta

İstiklal Gizitimizning Yawrupa temsilchisi bolghan muhterem Şen Ozan ependi we yoldashliri Yawrupa welayetlirini üzlüksiz ziyaret qilish bilen Şherqi Türkistanning bügenki echinishlik ehwalliri, tarixi ötmüshi, medinyti heqqide xelqaragha melumat berish paalyetlirini dawam qıldurmakqta. Bu yighinler bolsa yawrupadikhi Türk xelki teripidin jiddiy inqas tapqan bolup, yawrupadiki Türk xelqi bu yighinlerning teximu keng dairide elip berilishini aruzu qılghanliklerini bayan qılmakta.

Xitay Hökümiti Astsimilatsiye Qilishni İshtigletti

Xıtay hökümitining Sherqi Türkistandiki qorchak emeldarleridin qolgha keltürülghen yengi hewerlerghe karighanda bu yil (2005) Sherqi Türkistandin xıtay ölkisighe oqhush üçün apirilidighan Uyghur oqughuchilerning sanini östürüsh qarari ilinghan iken. Büghenghe qheder her yol bilen bolmisun Sherqi Türkistan xelqini astsimilatsiye qılshni koldin bermighen xıtay müstemlikichiliri bu kitim bu cinayetlirirni tehimu ewcighe ashurush mexsiti bilen Xıtay ölkisighe ibertmekchi bolghan Uyghur okuguchilerining sanini 1540’din 3115’qhe çikirish kararini alghan. Uyghur Okughuchi ibertilidighan sherlerning sanini 12’din 25’qe, mektep sanini bolsa 15’ din 35’qhe östürghen…
Buningdiki birla mexset bolsa oçuk aşqari xıtay ölkisighe okush üçün(!) ketken uyghur ösmürlerni pütünley astsimiatsiye kılip, Uyghur xelqini ata-bowilirining milli we dini mirasliridin mehrum qılip xıtaylasturghandin kiyin öz ölkisighe (Sherqi Türkistangha) koyup berish…

Uyghur Kishi İsimlirizoruwanliq bilen Xıtayche yizilmaqta

 Sherqi Türkistan’diki xıtay emeldarlirining az sanlık milletler til-yiziq xizmiti komiteti “Uyghur kishi isimlirining xıtayche yezilish Qa’idisi” diyilghen depsendichilik paaliytini 4-ayning 3-küni Ürümchi’de resmi halda yolgha qoydi.
Xıtay müstemlikichiliri bu qılmisliri heqqide mundaq digen:
“Bezi uyghur kishi isimlirining nopus deptiride bir xıl, kimlikte bir xıl, passportta bir xıl, Ayrupilan beliti, perwot cheki qatarlıklarda yene bir xıl yezilghani üçün kishilerning xususiy turmushigha qiyinchilik kheltürüp chıqqani üçün bu qolaysizşiqlerni yoqitish mexsidi bilen Uyghur kishi isimlirini xıtayche yezish xizmiti bashlandi” Esliyette bolsa Tajawuzchi xıtay hökümitining heqiqiy mexsidi Sherqi Türkistan’da yashawatqan Uyghur xelqini astsimilatsiye qilish zoruwanliqhini ishtiqlitish. Xıyat hökümitining bu paaliyti bolsa Sherqi Türkistan xelqining qattik naraziliqhini qhozghimaqta…

Sherqiy Türkistan’da Buyil Qishlik Tetil Mezgilde Ottura Bashlanghuch Mektep Okutquchiliri Yeghiwelinip Xitayche Ügünüshke Mejburlandi

 Wetinimiz Sherqi Türkistanning jenubidiki barliq ottura bashlanguç mektep oqutquchiliri qishliq tetil mezgilide,mejburi yighiwelinip Xitayche ügünüsh tekitlengechke oqutquchilarning qanunluqdem Elish hoquqi dexli- teruzgha uchurghan. Buyil 1- ayning otturiliridin bashlap Sherqi Türkistan’da qishlik tetil waqti bolup, bir mewsumluq jiddi besimlarning zerbisi bilen japaliq ishlep charchighan oqutquchilar tetilwaxtidimu özining qanuni heqliri dexli- teruzgha uchrighan.
Eger bu qetimqi tetilde Xitayche ügünüshke qatnashmighan oqutquchilar,yaki bu ishtin bashtartqanlar, siyasi idiye mesilisi bar, Xitay tiligha qarshi chiqqanlik,hökümetning siyasitighe boysunmasliq dep qarlinip jazagha tartilidiken.(ETİC)