|
Doğu Türkistan
Tarihinde Nisan Ayı
|
|
3 Nisan 1990 |
Tarihinde
Urümçi'de meydana gelen bir gösteri sırasında bir Uygur gencinin sarf
ettiği su sözler, Barın'da meydana gelen olayların amacına ışık tutacak
nitelikteydi: "Yaşasın Bağımsız Doğu Türkistan Cumhuriyeti!" |
|
6 Nisan 1999 |
Komünist Çin Halk
Kongre Başkanı Li Peng Ankara'da yaptığı bir konuşmada; Türkiye'deki Çin
karşıtı bölücü faaliyetler konuşunda Türkiye Hükûmetlerinin gayretkeş
çalışmalarını takdirle karşıladıklarını belirtmiş ve devamla; Türkiye
Hükûmetinin bu konularda daha etkili önlemler geliştirmesini ve daha
ileri aşama olarak Türkiye'deki Çin karşıtı bölücü hareketleri kontrol
altına almak ve özellikle terörist faaliyetlere kesin çözüm bulmasını
beklediklerini söylemiştir. |
|
7 Nisan 1992 |
'de Doğu Türkistan’ın
kukla Başkanı Tömür Davamet özel bir genelge yayınlayarak aile
planlaması ilan etti. Mezkûr genelgenin 1 Temmuz 1992'den itibaren
resmen uygulamasını istedi. Bu genelge hâlen Doğu Türkistan'daki yerli
halka uygulanmaktadır. Bunların dışında Doğu Türkistan'daki bütün devlet
kurumları aile planlaması çalışmaları hakkında çok sayıda genelge, ve
duyurular çıkararak yerli halka yönelik doğum kontrolü uygulamaları
yapıyor. |
|
10 Nisan 1997 |
Avrupa Parlamentosu,
“Doğu Türkistan’daki İnsan Haklarının Durumu” başlıklı bir kararı kabul
etmiştir.
11 Nisan 1930 Teyipcan Eliyov İli vilayetinin Korgas nahiyesinde dindar
bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. |
|
11 Nisan 1934 |
Sabit Damolla Yarkent'te
tutuklandı. Stalin kuklası kanlı cellât Şıng Sı Şey tarafından kendisine
yapılan akıl almaz işkenceler neticesinde Ürümçi'de şehit edildi. (Sabit
Damolla 12 Kasım 1933 tarihinde Kaşgar da kurulan Doğu Türkistan İslâm
Cumhuriyeti'nin kurucularındandır.)
12 Nisan 2000 Doğu Türkistan'ın Şahyar nahiyesinde bulunan Tarım
Hapishanesinde tutuklanan Hilim Kari, Abdullah Kadir, Ahmet Kari, Hamdul
İnayet ve Tahir Kurban’lardan oluşan 5 Uygur siyasî tutuklu
götürüldükleri yerdeki sivil Çinli askerler ve müfettiş Çinli’ler
tarafından iğrenç bir şekilde öldürülmüştür. |
|
13 Nisan 1997 |
Avrupa Parlamentosu Genel
Kurulu, Çin'in Doğu Türkistan Türklerine yönelik uyguladığı baskıları ve
insan hakları ihlallerini kınayan bir önergeyi oyladı. |
|
14 Nisan1932 |
Kurtuluş
savaşçıları Yarkent'in eski şehir bölgesini ele geçirdiler. |
|
|
16 Nisan 2002 tarihinde
Türkiye'mize 4 günlük resmi bir ziyaret için gelen Çin Halk
Cumhuriyeti'nin Başbakanı Zu Rongci ziyaretinin son günündeki bir
yemekli toplantıda, Başbakan Yardımcısı Devlet Bahçeli'yi ve bazı iş
adamlarını Çin'e davet etmiş, Urümçi ve Kaşgar'ı da görmelerini istemiş. |
|
17 Nisan 1982 |
Doğu Türkistan Komünist
Partisinin Başkanı Wang Enmao, Rin Min Ribao gazetesinde yayınlanan
beyanatında şöyle demektedir:”... Sovyetler Birliğinin yayılma
siyasetini durdurabilmek için Sincan halkıyla Çinliler arasındaki
dostluk İlişkilerini düzenlememiz gerekmektedir…" |
|
18 Nisan 2000 |
Tarihinde İsrail,
Filistin ve Mısır ziyaretlerinden sonra Türkiye de ziyaret eden Çin
Devlet Başkanını bu ziyaret ettiği ülkeler içerisinde en samimî
karşılayan ülke Türkiye Cumhuriyeti devleti olmuş, kendisine devlet
Liyakat Madalyası takılmıştır. Bu madalya verme olayını o zamanki
Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel ve 57. Hükûmetin üyeleri gururla(!) ifa
etmişlerdir. |
|
25 Nisan 1996 |
Doğu Türkistan da Çin
yönetimine karşı bir ayaklanma başlatıldı. Bu ayaklanma 7 Mayıs 1996
tarihinde Tibet'e sirayet etti. Tibet teki pek çok Çin tesisleri
bombalandı. 6 Haziran 96 tarihinde İç Moğolistan'da Çin aleyhtarı
gösteriler patlak verdi. Çinliler, bu ayaklanmayı çok kanlı bir şekilde
bastırdı. Pek çok Moğol tutuklandı. |
|
27 Nisan 2001 |
Aksu Vilayetinin Adliye
halk mahkemesi Aksu şehrinde sözde "Sert Darbe Vurma" operasyonuyla
ilgili olarak halka açık oturum toplantısı yapılarak "Abdulhak Göçek ve
İsa Tohti" başta olmak üzere 5 Uyguru "Devleti parçalamaya çalışmak" ve
"Terörist"... gibi ithamlarla idam cezasına çarptırdıktan sonra, bunlar
122 araba eşliğinde 400 den fazla polis ve 300 asker arabaya alarak
şehrin tüm caddelerini dolaştırarak Uygurlara karşı büyüklük taslama
gösterisi yaptıktan sonra infaz alanına çıkartıp kurşuna dizdiler.
Cesetler ise ölenlerin akrabalarına verilmeden derin çukurlara bir
birinin üzerine atılarak gömülmüştür. |
|
28 Nisan1951 |
Urümçi Radyosunda ÇKP II.
Sekreteri Shao Li Chin bir konuşmasında "Kuçar kazasından Muhammed Niyaz
tarafından teşkil edilen Doğu Türkistan çeteleri dağıtılmış, bu
münasebetle 899 kişi tutuklanmıştır. Yine Nisan baslarında Mesut Sabri
Baykozu ve binlerce Amerikan casusu yakalanmıştır. Bunların bir kısminin
cezaları verilmiş, bir kısmına da verilmek üzeredir” demiştir. |
|
29 Nisan 1951 |
Osman Batur yakalanıp
sözde mahkemeye çıkarıldı ve saat 9.30 da, Osman Batur'un el ve ayağında
prangalarla zincir şakırtıları içinde idamı infaz edildi. |
|
Nisan 1931’de |
Hoca Niyaz Haci
liderliğinde Kumul'da başlayıp bütün vatan sathına yayılan ve Doğu
Türkistanlıların muzafferiyeti ile sonuçlanan Millî Zafer, 12 Kasım
1933'te Kaşgar'da kurulan "Doğu Türkistan İslâm Cumhuriyeti" ile
taçlandırıldı. Bu devletin anayasası, bayrağı ve parası vardı.
Nisan 1996 ayında Şanghay' da Çin Hükûmetinin teşebbüsü ile "Şanghay
Beşlisi" teşkilatı kuruldu. Nisan 1997’de Moskava'da bu toplantının
ikincisi yapıldı. Bu anlaşmanın ağırlık noktasını başta Kazakistan ve
Kırgızistan'ın Doğu Türkistan daki bağımsızlık hareketlerine dolaylı
veya dolaysız destek vermeme
güvencesinin Çin’e verilmesi oldu. |
|
Nisan 1937 |
Doğu Türkistan’da çıkan
ihtilâlin bastırılmasının ardından Hoca Niyaz tutuklandı; sonra da Şerif
Han Töre ve diğer mücahitler gibi işkence ile öldürüldü. Nisan 1999
Hoten'de Abdulkadir Kari, Memet Tursun, Abdulkerim Karim ve Tursun Kari
olmak üzere 4 Uygur genci "Yasa Dışı Dini Faaliyette Bulunma" suçundan
tutuklanarak Hoten'in Keriye nahiyesindeki Karahan Toplama Kampına
konulmuş. Fakat 27 Haziran 1999'da birer tane "çocuğunuz kaçma
teşebbüsünde bulunduğundan dolayı infaz edilmiştir" yazısı gönderilerek
öldürülmüşlerdir. |
|
Nisan 1999 |
Yayımlanan bir habere
göre, 1999 yılı Artuş şehrindeki devlet daireleri bir süre tedbir
kullanarak 669 cami ve bütün din adamları gözetim altına almıştır. 75
din adamı tutuklanmıştır. Bütün dini yayınlar toplatılmıştır. Gerçi Çin
hükûmeti Doğu Türkistan'daki cami sayısını 10 bin olarak verse de, bu
camilerin çoğu 100 kişinin namaz kılabildiği küçük mahalle camileridir.
Çin Hükümeti yatırım yapıp cami yapmanın yerine, halk para toplayarak
yaptıkları camileri kapatmakta ve yıkmakta. |
|
Nisan 1950 |
Osman Batur, Canimhan,
Zakirhan, Delilhan, Orazbay ve Molla Sahimerdan, gibi mücahitler ikiye
ayrılarak Urümçi ve Kumul Bariköl taraflarına doğru yayıldılar ve 20.000
kişilik 2 yıl süren bir silâhlı mücadeleyi başlattılar. Nisan 2001
Çin'de "sert vuruş" kampanyası başlatıldı. Bu kampanya genel suçlara ve
Aynı zamanda bölgede "bölücülüğe" karşı yürütülecekti. Bu kampanya
sonucunda idam cezaların infazında önemli bir artış gözlemlendi.
SUOB'deki yetkililer Ekim 2001'de kampanyanın sertleştirileceğini
duyurdular.
Nisan 1959 Abdulhamid Damollam başta olmak üzere bazı mücahitleri
Karakaş kazasının Yava isimli yöresinde şehit ettiler. |
|
Nisan 2001 |
Doğu Türkistan da
Başlatılan ve işkence altında alınan ifadelere dayanarak
gerçekleştirilen haksız yargılamaların artması ve cezaevi koşullarının
kötüleşmesiyle sonuçlanan suça karşı "sert vuruş" kampanyası bir yıl
daha uzatıldı. |
