Bashmakale

Mehmet Emin Batur

İSTİKLÂLİ BOLMİĞAN BİR MİLLET “MİLLET” DEP SANALMAYDU

Şherki Türkistan Helki üstide dünya boyiçe enğ eğir besimni işlitivatkan Hıtay müstemlikiçiliri bügenki künde depsendiçilik paaliyetlirini tihimu evcige aşurup hunhorlarçe cinayetlirini biperva bir halda davamlaşturuvatkan bir mezgilde, wheten sirtida yaşavatkan Şherki Türkistanlıklerninğ yiterlik seviyede Hıtay müstemlikiçilirige karşi turuş iddiyesige ige bolmiğanlıkleri köz aldida turğan bir hekikettur.
Semimiyet bilen etirap kıliş toğur khelse, bugenge kheder whetinimizni bisivalğan Hıtay khanhorlirini çuçitkidek ciddi paaliyetlirimiz vucutka khelgini yok. Düşmenlirimiz bolsa kolidin khelgen pütün imkaniyetliri bilen eziz millitimizni yer şaridin pütünley yokitiş meksidibilen çekidin aşkan kılmişlirini işttigletti.
Şherki Türkistan müstekillik körişininğ bügenkidinmu bek uzunğa sörilip kitişi, ihlas , işençi ve semimiyet noksençilikige ige bolğanlarninğ sanininğ köpiypketkenlikininğ mu bir ipadisidur. Be sevepbilen yalguzla öz menpeetini koğudaş meksidibilen şanlık köreş sepliride hizmet elişka urunğan sahtıpez unsurlerninğ, Şherki Türkistan camaatçiligi içide çonğ teçribige ige bolğan phişkhedem ziyalilirimiz teripidin tallinip çıkıp sepninğ teşiğa taşlinişi kirek…Bundak bolmastin, yahşi niyet bilen “akamti,” “inimti,” “dostumti” “tukkunimti” digenlerninğ içida tokiçaklinivalğan zeherlik jilanlerninğ barlikini körmeske salğan tektirde, tehimu uzun jiller boyiçe köreş meydanimizdiki nesliktin hiç kaçanda kutulammaslıkimiz mümkündur.
Şanlık müstekillik körişimizde muappakiyetke erişişninğ birla şherti; sepdaşlirimizninğ her birsininğ yana birsige korkmastin ve endişe tuymastin, şeksiz şübhisiz işinişidur. İşençi bolmiğan bir meydanda hemkarlişiş bolmaydu. Hemkarlişiş bolmiğan her kandağ herketninğ ahirisida bir yerge erişiş peketla mümkin emes…
Hıtay hökümiti; Ahirki bir kançe yil içide Qazaqıstan, Qirghizistan, ve Özbekistan katarlık döletlerdiki Uygur Cemiyeti rehberlirini, muşu döletlerdiki mehpi Hıtay casusliri arkilik pulğa sitilğan arkısi karanguluk kişilerninğ suikest kıliş yoli bilen öltürüvetti. Hazirğa kheder bu kişilerninğ katillirininğ münasivetlik dölet organliri teripidin tepilip aşkarilangını yok…
Buninğ birla sevipi bolsa; Şherki Türkistan camaatçiligi içide bolişi mümkün bolğan sitilmılerninğ hıyanet kılişliridur.
Yenila, yekinki yılla içide özliri Hıtay bilen ticaret kılivatkan bir mezgilde Şherki Türkistan Teşkilatliri içige kirivilip (beziliri hem kirmey turup) mehpi halda Hıtay müstemlikiçilerininğ menpeetige işleş bilen, elip berilivatkan müstekillik körüşimizge putlakaşanğ çıkırıvatkanlar bar. Bu hekiketni tehimu uzunğa sörimestin kimdin kim bolmisun paş kılip ottiriğa çıkıriş nahayti zörül halğa keldi. Buni kılalmığan cemiyetlerninğ şereplik müstekillik körişimizge hiç kaçanda paydisininğ bolmasliqi hemmimizge melum bolğan bir hekikettur…
Dünya milletliri içide enğ çunkur ve enğ yukiri mhediniyetke igi bolğan eziz millitimizninğ bu ketim Yunanistan’da ötküzülgen dünya Olimpiyatlirida müstekil bir dölet ornida temsil kılınammığanlıki millitimiz üçün nahayti eçinişlik bir hadise boldi. Bununga oqşigan heli köp çüşünüşke tegişlik noqsençilikler bilen her küni uçrişivatimiz… Muşu sevepler bilen; bir millet üçün “İSTİKLAL”ninğ ni kheder ehemmiyetke ige bir hususiyet bolğanlıkini yana bir ketim bilivalalaymiz…

Sherqiy Türkistanda Qoralliq Milliy Küreshler Kücheymekte

Shanggangda neshir qiliniwatqan < Dong Xiang > jornilining 2 sanida, Sherqiy Türkistanda Xitay hakimiyitige qarshi qoralliq küreshlerning shiddet bilen küchiyiwatqanliqi, peqetla buyil chaghanning aldi keynidiki 20 kün ichidde yüz bergen qoralliq toqunushlarda 85 neper saqchi, esker we bingtüen hadimining ölgen we yarilanghanliqi, iqtisadi ziyanning 50 milyon yüendin eship ketkenliki bayan qilindi. Bu toqunushlarda ölgen we yarilanghanlarning omomi sani 100 din ashqan.
Buyil 1 ayning 20 künidin 30 künigiche bolghan ariliq ichide yüz bergen bu qoralliq toqunushlardin kéyin, Len Zhou herbiy rayoni bash meslihetchisi Chang Wen Chüen, aptonom rayonluq partikomning sekritari we < Xinjiang herbiy rayoni > ning birinchi komissari Wang Le Chüen qatarliqlar neqmeydangha bérip tekshürüsh elip barghan.
2 ayning beshida Len Zhou herbiy rayoni bir mashinlashqan Dewiziyesini ürümchi, hoten, aqsu, küytung we ghulja qatarliq sheherlerge orunlashturghan.
< Dong Xiang > jornilining, Xitayning ichki statiskilirigha asaslinip turup bergen melumatigha qarighanda, yuqarqi qoralliq toqunushlarning tepsilati töwendikiche:
Aqsu sheherlik saqchi
idarisigha hujum
1 ayning 22 küni kechqurun, aqsu sheherlik saqchi idarisidiki ishtin chüshken bir top saqchi yataqlirida haraq ichip chaghanni tebriklep olturghanda, 10 neper gumanliq kishi ikki sayahet mashinisigha olturup yetip kélip, özlirini aptonom rayonluq jamaet hewipsizlik nazaritidin intizam tekshürüshke kelgen hadimlar dep tonushturghan, emma saqchilar derhal sezip qalghini üchün, ikki terep otturisida shiddetlik qoralliq toqunush bashlanghan, saqchilarning telifun bérishi bilen, sheherde turushluq herbiy qisimlarmu yardemge kelgen, qoralliq toqunush kengiyip chong yolghiche chiqqan, bu toqunushta saqchilargha hujum qilghan kishilerning 7 si neqmeydanda ölgen, 3 nepiri yarilanghan, saqchilardinmu 3 nepiri ölgen we yarilanghan, toqunushta saqchi idarisi razwetka chong etritining bashliqigha 5 pay oq tegip, dawalash ünüm bermey dohturhanida ölgen.
3. Küytungdiki Bingtüenge hujum
1 ayning 25 küni seher we chüshte, Bingtüenning küytungda turushluq 91 we 135 tüen meydanliri ilgiri kéyin bolup namelum kishilerning qoralliq hujumigha uchrighan.
Bu qétimqi hujumda, 91 tüenning qoral iskilatidiki 86 tipliq 95 dane kalashnikof, 5 ming paydin artuq oq bulap ketilip, qoral iskilatining qarawuli etip öltürülgen.
135 tüenge tewe 20 din artuq éghir tiptiki yük mashinisi we sayahet aptowuzi benzin bilen köydürüp külge aylandu-ruwetilgen. (ETIC)

Aqsu Wilayetlik Partikom, < Bölgünchiler > ge Qet'i Rehim Qilmasliq,
Uchrighan Yerde Ujuqturush Heqqide Buyruq Chüshürdi

< Tianshan tori > ning hewirige asaslanghanda, Aqsu wilayetlik partikomning muawin sekritari we siyasi qanun komutitining mudiri Yang De Hai, Wilayetning buyilliq siyasi qanun hizmiti yighinida qilghan sözide, wilayet qarmighidiki herderijilik partiye hökümet rehberliridin, 2004 yili bölgünchilikke qarshi küreshke bolghan rehberlik we qollashni yenimu kücheytip, idiye jehette bihut bolmasliq, tedbir jehette ikkilenmeslik we heriket jehette qattiqqol we rehimsiz bolushni ishqa ashurushni telep qilghan we wilayet qarmighidiki herqaysi nahiye we sheherlik siyasi qanun komutitlirining mudirliri bilen Yang De Hai otturisida < jemiyet amanliqini omomlashturup tüzesh mesuliyetnamisi > imzalanghan.
Yang De hai yighinda qilghan sözide yene mundaq digen:
< Her derijilik siyasi qanun organliri, jemiyetning siyasi muqimliqini qoghdashni siyasi qanun hizmitining bash wezipisi qilip, milliy bölgünchi küchlerge qarita qattiq zerbe bérish, yuqi derijide basturush halitini saqlap, < üch hil küchler > ning teshkilat qurushi, bash kötürüp chiqishi, qorallinishi, weziyetni konturol qiliwelishi we emiliy ziyan elip kélishining qattiq aldini elishimiz lazim. Bolupmu terorchi teshkilat we küchlerge qarita, birni körgen haman derhal yoqutushimiz, yer asti meshiq nuhtilirini we qoral, bomba yasash qara uwilirini gumran qilip, qoghlap zerbe bérish we qechip yürgen mohim jinayetchilerni qoghlap tutushni kücheytishimiz lazm >.Bu qétimqi yighinda, Jinayi ishlar jinayetchiliri we iqtisadi jinayetchilerge qarshi tedbir qollunush heqqide héch bir söz tilgha elinmighan. Emiliyette bolsa aqsu wilayiti, Sherqiy Türkistanning jenobidiki 4 wilayet ichide, Xitay millitidin bolghanlarning jinayet ötküzüsh nisbiti eng yuquri wilayet bolup, Xitay jinayetchilerning oghruluq, bulangchiliq we qatilliq diloliri her küni digüdek yüz bérip turidu, uning üstige < bingtüen > ning yeza igilik 1 dewiziyesi aqsugha jaylashqan bolup, bu wilayette Xitaylarning noposimu jenobi wilayetler ichide aldinqi qatarda turidu.
Xitay qanun tarmaqlirining pütün küchini atalmish < milliy bölgünchiler > ge qaritishi we qanuniy jehette Xitaylargha nisbeten yumshaqqol keng siyaset yürgüzishi, bu rayonda yashawatqan Xitaylargha hetimu jasaret bérip, ularning köplep dilo sadir qilishigha sewepchi bolmaqta.(ETIC)

Shayar Nahiyiside 80 din Artuq Diniy Zat Mejburi Siyasi

Qanun Kursigha Iwetildi

< Tianshan tor béti > ning hewirige asaslanghanda, Shayar nahiyilik hökümet we partikom, Diniy zatlarni siyasi qanun kuruslirida terbiyilep chiqishni, < muqumluqni qoghdashning mohim ötkili > dep qarap, nahiyediki 80 nechche neper diniy zatni eniqlap chiqip, ularni mejburi halda nahiyelik partikom teripidin mehsus tesis qilinghan siyasi ögünüsh we qanun terbiyesi kuruslirigha iwetken.
Yash Diniy Zatlarning Mengisini Yuyush Herikiti
< Sherqiy Türkistan informatsiyon merkizi > teripidin qolgha chüshürülgen Xitayning bir ichki höjjitide, Xitay hakimiyitining ötken yildin etibaren Sherqiy Türkistanning herqaysi rayonliridiki yash Uygur diniy zatlarni toplap, ularni türkümler boyiche mejburi beyjingg we tianjingha yollap, ularning mengisini yuyushqa kirishkenliki melum boldi.
< Xinjiang Uygur aptonom rayonluq yashlar birleshmisi > teripidin beyjing sheherlik ittipaq komutitigha yollanghan bir alaqide, tunji türkümde Sherqiy Türkistandiki 23 wilayet, oblast, nahiye we sheherdin 23 neper < wetenperwer diniy zat > ni tallap chiqip, ularni beyjinggha ekiskurussiye we ögünüshke iwetkenliki, ularning beyjingdiki Tian Enmin meydanini we meydandiki Bayraq chiqirish murasimini, Seddichin sepilini ekiskurussiye qilidighanliqi bayan qilinghan.Yuqarqidek atalmish < ekiskurussiye > lerning buyil kirgendin buyanmu jiddi türde elip bériliwatqanliqi qeyt qilinmaqta.
Wetendin kelgen inkaslarda, Xitay hökümitining diniy zatlargha qaratqan türlük siyasi besimining eshishi, shundaqla ularni heddi hisapsiz < siyasi ögünüsh > ler bilen bent qiliwelishi netijiside, ularning normal diniy paaliyetler bilen shughullunush we diniy jehettiki bilimini ashurushqa waqit we pursetning qalmighanliqi ipade qilinmaqta.(ETIC)