Bashmakale

Mehmet Emin Batur

BİZ ŞHERQİ TÜRKİSTANLIKLERNİNĞ ÇET ELLERDE
BOLİŞİMİZDİKİ SEVEP NİME?

Eziz wetinimizni khanhor Hıtay müsemlikiçiliri bisiwalğandin keyin çet ellerge çıkıp ketkenlerninğ sanimu heli bar. Kindikimizninğ kheni tökülgen söyümlük jutimizdin nhayiti teslik bilen ayrilip Çet ellerge çıkışımizdiki birinci mehsitimiz bolsa; bizdin keyinki ewlatlerimizninğ Hıtay zolmigerlerininğ besimi astida ziyankeşlikke uçrap yok bolup ketmestin amanlık bilen ehkil pırasitini östürüp kelicekte, ata bowisininğ yer- ziminlirini wehşilik bilen bisivalğan düşmenlerdin hisap soraydığan gövherdek bir nesil terbiylimektur. Eger biz çet eldiki Şherqi Türkistanlıklerninğ bundak bir nişanimiz, bir iddiyimiz bolmiğan halette nime üçün kişninğ jutlirida sergendar bolup jüriymiz? “Taşmu öz cayida eziz” digen sözge hilapetlik kılip el jutlirida urindi-sokundi bolup jürişke nime hacet bar? Undak bolsa, hazir biz yaşavatkan weten sirtidiki her cayda bolmisun kolimizninğ astidiki imkaniyetlerni ahiriğıçe toluk işlitip mukemmel ademlerni terbiylep çıkişninğ yollirini izdisek boludu. Millitimizninğ pekirlenişige tigişlik Merhum alim,tarihçi, Hıtay müstemlikiçilirige karşi korallik köreş kılip Hoten katarlık bir kençe vilayitimizni kutkazğan mujahit Muhammetimin Buğra’nınğ eytkenidek “Weten üçün wetendin ayrılduk” digen sözini köz aldimizdin hiç kaçanda yokatmastin nime üçün taşkıri döletlede jürginimizninğ perkide bolişimiz kirek.Hazirğıçe kılip kilivatkan işlermu yahşi, dünya camaetçiligi içide obdan inkas kayturivatudu, emma şu hekiketni peketla untip kalmisak boludu ki; Helkarada 20. esirnin ayağlıriğıçe bekmu tonulmığan Şherqi Türkistan, 21. Esirninğ beşida tonulğıli başlıdi. Buninğ birla sevibi bolsa; 1980-jilliridin keyinki mezgillede kolida yiterlik imkaniyetler bolmiğan halda ata- anısini taşlap, akiwitininğ nime bolişidin ketinezer birmunça kıyın-kıstaklar bilen weten sirtiğa çıkip okuş püttürüp milli davayımizni herkaysi döletle de kuçininğ bariçe anğlıtişka başliğan Şherqi Türkistannınğ kehriman oğlanliridur.
Milli müstekillik körişimizninğ peşkedem hadimleri milli davayimizğa koşumçi bolişi üçün yana mühim bir hizmet kılay dise; hazirki yaş ösmürlerimizninğ jüreklirige; ümitsizlikni emesi ümitni, korkunçilikni emes, casaretni, Hıtay casuslirininğ kosak bekiş arkilik tarkıtip jürgen yalğan teşvikatlerini emes, millitimizninğ dünya milletliri arısıda istiklalğa enğ layık bir millet bolğanidek hekiketlerni huddi canğa can katidiğan bir okul kılip salsa boludu…
Dünyadiki barlık Şherqi Türkistanlıklerninğ Avazi bolğan İstiklal Geziti arkılik mühim bir agalanduruş vezipisini yerige keltürüş wijdani kerzimiz bolup kaldi dep oylaymiz.
Helkimiz arisida ahirki künlede İnternet tor betleri arkılik nhayiti kattik munazirelerniniğ bolavatkanliki hemmimizge melum. Helkimiz arisida iddiye maslaşmaslıklerininğ bolişini addi bir nerse dep hisaplığan halettimu, bezi çekidin aşkan tajavuzçiliklerninğ bir uçi berip Milli davayımızğa zererlik halğa kelip kalmakta. Her küni tor betlerini ziyaret kılıştin başka vezipisi bolmiğan Hıtay hadimleri, hocayinleriğa hoşhever apirip kosak bikivatidu. Tor betleride Şherki Türkistan helkige peketla yaraşmaydığan ahvalğa çüşüp kalğanler
Yalğuz özlirininğ aburuyinila yer bilen yeksan kılmastin belki Milli davayimiz hekkide Hıtay müstemlikiçilerininğ koliğa mühim kozirlerni bermekte…
“Kol sunsa yenğ içide, Baş yerilsa telpek içide” sözini untup kalmayli!

Rusiye Pirizdenti Putin “Terrorizimgha
Qarshi Turush”ta Xitay bilen Hemkarliqni Küçeytidu

Yaponiyening “Asahi” gezitining 9-ayning 25-künidiki xewirige qarighanda, Rusiyeni ziyaret qilghan Xitay bash ministiri Wenjiabao 24-séntebir küni Moskuwadiki Kirémil sariyida Rosiye pirizdenti Putin bilen söhbetleshken.Ikki dölet terrorliqqa qarshi turush we néfit, energiye sahesidiki hemkarliqni küçeytish jehetlerde birlikke kelgen.
Rus pirizdent sariyining éytishiçe, Wenjiabao Rusiyidiki mektepte yüz bergen terrorluq weqeside ölgenlerge teziye bildüridighanliqini bildürüp, “Xitay Rusiye bilen terrorluqqa qarshi firontqa ehmiyet béridu”-digen.
Wenjiabao yene Rusiyining bash ministiri Fulatokov bilen sözliship, Rusiyening Xitaygha ékisport qilidighan néfitni köpeytidighanliqi toghrisida kélishken. Söhbetke qatnashqan Rusiyining sana’et-energiye ministiri Huristinko muhbirlargha “Xitaygha buyil 6 milyon tonna xam néfit ekisport qilduq, néfit ekisport miqdarini kéler yili 10 milyon tonnigha, 2006-yili 15 milyon tonnigha köpeytimiz”-digen.
SelRusiye ottura Asiyadiki mustemlike ziminlirini saqlap qelish, komunizim idiyisini 450 milyon nopusqa ige Xitaygha omumlashturush meqsitide, Sherqiy Türkistan jumhuriyitining dahilirini, dölet rehberlirini terrorluq wastisi bilen 1949-yili 8-ayda shehit qilghan idi we Sherqiy Türkistanni Xitay komunist hökümitige hediye qilghan idi. .Emdilikte axirqi mustemlikliridin biri bolghan Çéçenistanni saqlap qélish üçün, yene Xitay tajawuzçiliri bilen til biriktürüp, Çéçen xelqi we Sherqiy Türkistan xelqini qarilap, sherikliship irqiy qirghinçiliq élip bérishni dawamlashturiwatidu. (ETIC)
 

Xelq Qurultiy Wekili Beijingda Öltürüldi

<Xitay torbetlirining 9-ayning 25-küni xewer qishiçe Shinjiangdin(Şherqi Türkistan) Beijinggha erz sun'ghili kelgen Shinjiang(Şherqi Türkistan) xelq qurultiyi wekilning on neççe yérige piçaq tiqilip öltürülganliki toghursida xewerler élan qilindi.
Xewerning mazmuni töwandikiça:
9-ayning 24-küni keçte, Beijing janubi wagzali koça markizi gulluq (tömür yolning janubi terapi)de, bir qétimliq qatilliq waqasi yüzbergen. Ziyankashlikke uçurguçi Uygur rayonidin kelgen bulup, Shinjiang (Şherqi Türkistan)xelq wekhiller qurultiyi komititining bir kadiri (isim familisi yézilmighan), u Shinjiang rayonida(Şherqi Türkistan) saylam arqiliq tallanghan xelq qurultiyining Uygur wakili iken U kishi xelq wakili supiti bilan bir naçça ketim beijingga kalgan, mamlikatlik xelq wakilliri qurultiyi yiginigha qatnashqan,ham köp qétim merkez rehberlirining qubul qilishiga érishken iken.
U bu qétim Beijinggha Uygur rayonidiki ziyankeshlikke uçurawatqan az sanliq milletlerge wakaliten, partiya markizi kommitit, gowuyuan we merkezdiki her darijilik rehberlik organlirigha, Uygur rayonidiki çirik emeldarlarning dölet mülkini hem bashqilarning shehsi mülükini özining qiliwilishtek herketlirini, hemde çirikleshken ediliye xadimlirining qanunni közga ilmay, hetta naheq dilolarni peyda qilighanliqi, jamaat xawipsizlik xadimlirining puxralarni bözek qilganliqidek égir mesililarni inkas qilgili kelgen iken.
Bu ishtin xewer tapqan ariz qilish ömikidiki xadimlar intayin gezeplen'gen, Uygur rayonidin kelgen ariz qilguçilar köz yéshi qilgan, ayallarning nala peryadi etrapni qaplighan. Eriz qilguçilar hayajanlan'gan halda, ölgüçi üçün adilliq telep qilidiganliqini bildürgan. Hemde hökümetning qatilni qattiq bir terep qilip, bu diloning perde arqisididiki pilanliguçini tépip çikip, ölgüçi üçün öç élip bériishini telep qilghan. Uygur rayonidin kelgen eriz qilguçilar shu küni “Zhongnanhai”de naraziliq herkiti élip barghan.
25 - çisla çüsh saat 13:00 de, Liaoning, Jiang shi, Hu bei qatarliq jaylardin kelgan çeri yash, er - ayal bolup 30 neççe eriz qilguçilar, „Zhongnanhai“de qarshiliq körsütüsh harkiti élip bargan, shu jaryanda ular qogdiguçi xadimlar bilan toquniship qalgan, bir demlik qattiç toqunishtin kéyin, 30 naçça kishining hammisi sakçilar teripidin tutulup kétilgen.(ETIC)

Ixtisad Tereqi Qilish Yoshurghan Jemiyet Mesilliri

Taiwan Universiti ixtisad fakoltitining praffisori Zhangning qarishiçe, Zhongguo ixtisadining eship qizip ketishining bashqa döletlerge oxshimaydighan yeri „meblegh sélish eship ketish“ alahide eghir bolmaqta, çünki Zhongguo ixtisadining yuquri eshishi „mebleghdin“ kelgen bolup, „istimaldin“ kelmigen. Yuquri meblegh sélish Ishlepçiqirishning eship qelishini keltürip çiqiridu. Zhongguo dehqanlirining sani noposning 70% din ashidu, dehqanlarning ishlepçiqirish usulini özgertishi qiyin, dawamliq qurghaqçiliq kelkün qatarliq apetlerge uçrap turghaçqa dehqançiliq islahati elip bérish tes. Jemiyettiki bay kembeghelliq perqi zor, ammiwi sehiye qurulmisi naçar, yuquri ishsizliq nisbiti, dehqançiliqtiki üç mesile künsiri köpiywatqan jemiyet toqunishlirini keltürip çiqirwatidu.
Enirgiye mesilsi: Bu yil yazda Zhongguodiki 24 ölkide oxshash bolmighan derijide tok çeklep ishlitish yolgha qoyildi, bularning içidiki Fujiande tarixta körilmigen derijide boldi. Zhejiangning tok téminlishi wezipisidin 97% eship ketken bolup tok téminlesh eng qis bir ölkidur. Tok qisliq sewebidin üzilmey körilgen zenjirsiman inkas Zhongguodiki çetel karxanilirini qismen ish toxtitishqa mejbur qildi. tok enirgiyesining ixtisadi tereqiyatqa körsitidighan tesiri kündin künge ashmaqta. Hemmidin eghir ehwal Hangzhuda körildi yeni heptide 4 kün tok toxtap, 3 kün tok bilen téminlendi. Zhongguodiki su baylighining bulghunishimu nahayiti eghir bolmaqta, su menbesining qislighi memliket xaraktirliq su bilen téminleshni axsitip qoydi, buning bilen su köp ketidighan karxanilargha çong zerbe boldi. Zhongguo dunyadiki su baylighigha eng namrat 13 döletning biri, adem beshigha kelidighan tatliq su texsimati dunyadiki shu sewiyening 25% ge teng.
Tatliq su mesilsi Zhongguoni karniyidin qismaqta.
Saghlam qanun tüzilmisi qurush, qanun qaydilargha boysunidighan rohni we ishençke sel qarimaydighan soda paaliyetlirini terbiyilep çiqis---bu ixtisadning tereqi qilish asasidur. Banka sestimisimu saghlam bolghan qanun tüzilmiside normal meshghulat elip baralaydu. Bundaq bolmighanda herqandaq ademning Zhongguoda meblegh sélishidin qeti nezer parixorluq xiyanetçilik, ishençisiz sanliq melumat we mukemmel bolmighan qanun sewebidin weyran bolidu. (ETIC)

Uygur – Wingir Tarixi Qerindashliqi Küçéytildi

15 – Sintebir “Dunya Wirgir Birligi” Germaniye shöbe reisi Dr. Horkoviçs-Kováts János bilen Sherqiy Türkistan Information Merkizi Resisi Abduljelil Qaraqash Uygur – Wingir hemkarliq we özara medeniyet almashturush tohtanamisini imzalidi.
15 – Sintebir küni saet 16:00 de Münçen shehri Friedenskirçening yighinzalida Dr. Horkoviçs’çining riyasetçilikide ötküzülgen yighin nahayiti qizghin keypiyat içide ötti. Yighingha Bavariyarayoning herqaysi jayliridin kelgen wekillerdin yüzlerçe kishi qatnashti.Dr. Horkoviçs Wingir wekillerge Uygurlar bilen Wingirlar Hunlarning ewladi içide eng yéqin qan qerindashlar ikenlikini tekıtlep, bun dinkeyin tarixi qerindashliq beghini küçlendürdighanliqini éytti.
Yighinda Dr. Horkoviçs, “Dunya Wingir Birligi” Wingiryede çong bir yer sétiwalghanliqini bu yerge Wingir medeniyet merkizi qurudighanliqini we bu merkezde Uygurlarning alahide orun alidighanliqini tekıtlep, ghayilirining, Wingiryege köplep Uygur yashlirini ekilip oqutush we Wingiryede bir Uygur rayoni berpa qilip Uygur – Wingir qerindashliqini küçlendürüsh ikenliki éytti.Yighingha kelgenler içide Germaniyening Bavariya bölgüsidiki Wingir gimnaziyumining mesul xadimlirimu bar bolup, mektep mesuli Abdujelil Qaraqash efendige semimi bir teklip bérip, Germaniye Wingir gimnaziyumda Uygur yashlirining oqushigha imkan yaritip béridighanliqini éytip Wingir gimnaziyumi heqqide melumat berdi. (ETIC)