|
| |
|
 |
Bashmakale
Mehmet Emin Batur |
|
BİZ ŞHERQİ
TÜRKİSTANLIKLERNİNĞ ÇET ELLERDE
BOLİŞİMİZDİKİ SEVEP NİME?
Eziz
wetinimizni khanhor Hıtay müsemlikiçiliri bisiwalğandin keyin çet
ellerge çıkıp ketkenlerninğ sanimu heli bar. Kindikimizninğ kheni
tökülgen söyümlük jutimizdin nhayiti teslik bilen ayrilip Çet ellerge
çıkışımizdiki birinci mehsitimiz bolsa; bizdin keyinki ewlatlerimizninğ
Hıtay zolmigerlerininğ besimi astida ziyankeşlikke uçrap yok bolup
ketmestin amanlık bilen ehkil pırasitini östürüp kelicekte, ata
bowisininğ yer- ziminlirini wehşilik bilen bisivalğan düşmenlerdin hisap
soraydığan gövherdek bir nesil terbiylimektur. Eger biz çet eldiki
Şherqi Türkistanlıklerninğ bundak bir nişanimiz, bir iddiyimiz bolmiğan
halette nime üçün kişninğ jutlirida sergendar bolup jüriymiz? “Taşmu öz
cayida eziz” digen sözge hilapetlik kılip el jutlirida urindi-sokundi
bolup jürişke nime hacet bar? Undak bolsa, hazir biz yaşavatkan weten
sirtidiki her cayda bolmisun kolimizninğ astidiki imkaniyetlerni
ahiriğıçe toluk işlitip mukemmel ademlerni terbiylep çıkişninğ yollirini
izdisek boludu. Millitimizninğ pekirlenişige tigişlik Merhum
alim,tarihçi, Hıtay müstemlikiçilirige karşi korallik köreş kılip Hoten
katarlık bir kençe vilayitimizni kutkazğan mujahit Muhammetimin
Buğra’nınğ eytkenidek “Weten üçün wetendin ayrılduk” digen sözini köz
aldimizdin hiç kaçanda yokatmastin nime üçün taşkıri döletlede
jürginimizninğ perkide bolişimiz kirek.Hazirğıçe kılip kilivatkan
işlermu yahşi, dünya camaetçiligi içide obdan inkas kayturivatudu, emma
şu hekiketni peketla untip kalmisak boludu ki; Helkarada 20. esirnin
ayağlıriğıçe bekmu tonulmığan Şherqi Türkistan, 21. Esirninğ beşida
tonulğıli başlıdi. Buninğ birla sevibi bolsa; 1980-jilliridin keyinki
mezgillede kolida yiterlik imkaniyetler bolmiğan halda ata- anısini
taşlap, akiwitininğ nime bolişidin ketinezer birmunça kıyın-kıstaklar
bilen weten sirtiğa çıkip okuş püttürüp milli davayımizni herkaysi
döletle de kuçininğ bariçe anğlıtişka başliğan Şherqi Türkistannınğ
kehriman oğlanliridur.
Milli müstekillik körişimizninğ peşkedem hadimleri milli davayimizğa
koşumçi bolişi üçün yana mühim bir hizmet kılay dise; hazirki yaş
ösmürlerimizninğ jüreklirige; ümitsizlikni emesi ümitni, korkunçilikni
emes, casaretni, Hıtay casuslirininğ kosak bekiş arkilik tarkıtip jürgen
yalğan teşvikatlerini emes, millitimizninğ dünya milletliri arısıda
istiklalğa enğ layık bir millet bolğanidek hekiketlerni huddi canğa can
katidiğan bir okul kılip salsa boludu…
Dünyadiki barlık Şherqi Türkistanlıklerninğ Avazi bolğan İstiklal Geziti
arkılik mühim bir agalanduruş vezipisini yerige keltürüş wijdani
kerzimiz bolup kaldi dep oylaymiz.
Helkimiz arisida ahirki künlede İnternet tor betleri arkılik nhayiti
kattik munazirelerniniğ bolavatkanliki hemmimizge melum. Helkimiz
arisida iddiye maslaşmaslıklerininğ bolişini addi bir nerse dep
hisaplığan halettimu, bezi çekidin aşkan tajavuzçiliklerninğ bir uçi
berip Milli davayımızğa zererlik halğa kelip kalmakta. Her küni tor
betlerini ziyaret kılıştin başka vezipisi bolmiğan Hıtay hadimleri,
hocayinleriğa hoşhever apirip kosak bikivatidu. Tor betleride Şherki
Türkistan helkige peketla yaraşmaydığan ahvalğa çüşüp kalğanler
Yalğuz özlirininğ aburuyinila yer bilen yeksan kılmastin belki Milli
davayimiz hekkide Hıtay müstemlikiçilerininğ koliğa mühim kozirlerni
bermekte…
“Kol sunsa yenğ içide, Baş yerilsa telpek içide” sözini untup kalmayli! |
|
Rusiye
Pirizdenti Putin “Terrorizimgha
Qarshi Turush”ta Xitay bilen Hemkarliqni Küçeytidu
Yaponiyening “Asahi” gezitining 9-ayning 25-künidiki xewirige
qarighanda, Rusiyeni ziyaret qilghan Xitay bash ministiri Wenjiabao
24-séntebir küni Moskuwadiki Kirémil sariyida Rosiye pirizdenti Putin
bilen söhbetleshken.Ikki dölet terrorliqqa qarshi turush we néfit,
energiye sahesidiki hemkarliqni küçeytish jehetlerde birlikke kelgen.
Rus pirizdent sariyining éytishiçe, Wenjiabao Rusiyidiki mektepte yüz
bergen terrorluq weqeside ölgenlerge teziye bildüridighanliqini
bildürüp, “Xitay Rusiye bilen terrorluqqa qarshi firontqa ehmiyet
béridu”-digen.
Wenjiabao yene Rusiyining bash ministiri Fulatokov bilen sözliship,
Rusiyening Xitaygha ékisport qilidighan néfitni köpeytidighanliqi
toghrisida kélishken. Söhbetke qatnashqan Rusiyining sana’et-energiye
ministiri Huristinko muhbirlargha “Xitaygha buyil 6 milyon tonna xam
néfit ekisport qilduq, néfit ekisport miqdarini kéler yili 10 milyon
tonnigha, 2006-yili 15 milyon tonnigha köpeytimiz”-digen.
SelRusiye ottura Asiyadiki mustemlike ziminlirini saqlap qelish,
komunizim idiyisini 450 milyon nopusqa ige Xitaygha omumlashturush
meqsitide, Sherqiy Türkistan jumhuriyitining dahilirini, dölet
rehberlirini terrorluq wastisi bilen 1949-yili 8-ayda shehit qilghan idi
we Sherqiy Türkistanni Xitay komunist hökümitige hediye qilghan idi.
.Emdilikte axirqi mustemlikliridin biri bolghan Çéçenistanni saqlap
qélish üçün, yene Xitay tajawuzçiliri bilen til biriktürüp, Çéçen xelqi
we Sherqiy Türkistan xelqini qarilap, sherikliship irqiy qirghinçiliq
élip bérishni dawamlashturiwatidu. (ETIC)
|
|
Xelq Qurultiy
Wekili Beijingda Öltürüldi
<Xitay
torbetlirining 9-ayning 25-küni xewer qishiçe Shinjiangdin(Şherqi
Türkistan) Beijinggha erz sun'ghili kelgen Shinjiang(Şherqi Türkistan)
xelq qurultiyi wekilning on neççe yérige piçaq tiqilip öltürülganliki
toghursida xewerler élan qilindi.
Xewerning mazmuni töwandikiça:
9-ayning 24-küni keçte, Beijing janubi wagzali koça markizi gulluq
(tömür yolning janubi terapi)de, bir qétimliq qatilliq waqasi yüzbergen.
Ziyankashlikke uçurguçi Uygur rayonidin kelgen bulup, Shinjiang (Şherqi
Türkistan)xelq wekhiller qurultiyi komititining bir kadiri (isim
familisi yézilmighan), u Shinjiang rayonida(Şherqi Türkistan) saylam
arqiliq tallanghan xelq qurultiyining Uygur wakili iken U kishi xelq
wakili supiti bilan bir naçça ketim beijingga kalgan, mamlikatlik xelq
wakilliri qurultiyi yiginigha qatnashqan,ham köp qétim merkez
rehberlirining qubul qilishiga érishken iken.
U bu qétim Beijinggha Uygur rayonidiki ziyankeshlikke uçurawatqan az
sanliq milletlerge wakaliten, partiya markizi kommitit, gowuyuan we
merkezdiki her darijilik rehberlik organlirigha, Uygur rayonidiki çirik
emeldarlarning dölet mülkini hem bashqilarning shehsi mülükini özining
qiliwilishtek herketlirini, hemde çirikleshken ediliye xadimlirining
qanunni közga ilmay, hetta naheq dilolarni peyda qilighanliqi, jamaat
xawipsizlik xadimlirining puxralarni bözek qilganliqidek égir
mesililarni inkas qilgili kelgen iken.
Bu ishtin xewer tapqan ariz qilish ömikidiki xadimlar intayin
gezeplen'gen, Uygur rayonidin kelgen ariz qilguçilar köz yéshi qilgan,
ayallarning nala peryadi etrapni qaplighan. Eriz qilguçilar
hayajanlan'gan halda, ölgüçi üçün adilliq telep qilidiganliqini
bildürgan. Hemde hökümetning qatilni qattiq bir terep qilip, bu diloning
perde arqisididiki pilanliguçini tépip çikip, ölgüçi üçün öç élip
bériishini telep qilghan. Uygur rayonidin kelgen eriz qilguçilar shu
küni “Zhongnanhai”de naraziliq herkiti élip barghan.
25 - çisla çüsh saat 13:00 de, Liaoning, Jiang shi, Hu bei qatarliq
jaylardin kelgan çeri yash, er - ayal bolup 30 neççe eriz qilguçilar,
„Zhongnanhai“de qarshiliq körsütüsh harkiti élip bargan, shu jaryanda
ular qogdiguçi xadimlar bilan toquniship qalgan, bir demlik qattiç
toqunishtin kéyin, 30 naçça kishining hammisi sakçilar teripidin tutulup
kétilgen.(ETIC) |
|
Ixtisad Tereqi
Qilish Yoshurghan Jemiyet Mesilliri
Taiwan
Universiti ixtisad fakoltitining praffisori Zhangning qarishiçe,
Zhongguo ixtisadining eship qizip ketishining bashqa döletlerge
oxshimaydighan yeri „meblegh sélish eship ketish“ alahide eghir
bolmaqta, çünki Zhongguo ixtisadining yuquri eshishi „mebleghdin“ kelgen
bolup, „istimaldin“ kelmigen. Yuquri meblegh sélish Ishlepçiqirishning
eship qelishini keltürip çiqiridu. Zhongguo dehqanlirining sani
noposning 70% din ashidu, dehqanlarning ishlepçiqirish usulini
özgertishi qiyin, dawamliq qurghaqçiliq kelkün qatarliq apetlerge uçrap
turghaçqa dehqançiliq islahati elip bérish tes. Jemiyettiki bay
kembeghelliq perqi zor, ammiwi sehiye qurulmisi naçar, yuquri ishsizliq
nisbiti, dehqançiliqtiki üç mesile künsiri köpiywatqan jemiyet
toqunishlirini keltürip çiqirwatidu.
Enirgiye mesilsi: Bu yil yazda Zhongguodiki 24 ölkide oxshash bolmighan
derijide tok çeklep ishlitish yolgha qoyildi, bularning içidiki Fujiande
tarixta körilmigen derijide boldi. Zhejiangning tok téminlishi
wezipisidin 97% eship ketken bolup tok téminlesh eng qis bir ölkidur.
Tok qisliq sewebidin üzilmey körilgen zenjirsiman inkas Zhongguodiki
çetel karxanilirini qismen ish toxtitishqa mejbur qildi. tok
enirgiyesining ixtisadi tereqiyatqa körsitidighan tesiri kündin künge
ashmaqta. Hemmidin eghir ehwal Hangzhuda körildi yeni heptide 4 kün tok
toxtap, 3 kün tok bilen téminlendi. Zhongguodiki su baylighining
bulghunishimu nahayiti eghir bolmaqta, su menbesining qislighi memliket
xaraktirliq su bilen téminleshni axsitip qoydi, buning bilen su köp
ketidighan karxanilargha çong zerbe boldi. Zhongguo dunyadiki su
baylighigha eng namrat 13 döletning biri, adem beshigha kelidighan
tatliq su texsimati dunyadiki shu sewiyening 25% ge teng.
Tatliq su mesilsi Zhongguoni karniyidin qismaqta.
Saghlam qanun tüzilmisi qurush, qanun qaydilargha boysunidighan rohni we
ishençke sel qarimaydighan soda paaliyetlirini terbiyilep çiqis---bu
ixtisadning tereqi qilish asasidur. Banka sestimisimu saghlam bolghan
qanun tüzilmiside normal meshghulat elip baralaydu. Bundaq bolmighanda
herqandaq ademning Zhongguoda meblegh sélishidin qeti nezer parixorluq
xiyanetçilik, ishençisiz sanliq melumat we mukemmel bolmighan qanun
sewebidin weyran bolidu. (ETIC) |
|
Uygur – Wingir Tarixi Qerindashliqi Küçéytildi
15 –
Sintebir “Dunya Wirgir Birligi” Germaniye shöbe reisi Dr.
Horkoviçs-Kováts János bilen Sherqiy Türkistan Information Merkizi
Resisi Abduljelil Qaraqash Uygur – Wingir hemkarliq we özara medeniyet
almashturush tohtanamisini imzalidi.
15 – Sintebir küni saet 16:00 de Münçen shehri Friedenskirçening
yighinzalida Dr. Horkoviçs’çining riyasetçilikide ötküzülgen yighin
nahayiti qizghin keypiyat içide ötti. Yighingha Bavariyarayoning
herqaysi jayliridin kelgen wekillerdin yüzlerçe kishi qatnashti.Dr.
Horkoviçs Wingir wekillerge Uygurlar bilen Wingirlar Hunlarning ewladi
içide eng yéqin qan qerindashlar ikenlikini tekıtlep, bun dinkeyin
tarixi qerindashliq beghini küçlendürdighanliqini éytti.
Yighinda Dr. Horkoviçs, “Dunya Wingir Birligi” Wingiryede çong bir yer
sétiwalghanliqini bu yerge Wingir medeniyet merkizi qurudighanliqini we
bu merkezde Uygurlarning alahide orun alidighanliqini tekıtlep,
ghayilirining, Wingiryege köplep Uygur yashlirini ekilip oqutush we
Wingiryede bir Uygur rayoni berpa qilip Uygur – Wingir qerindashliqini
küçlendürüsh ikenliki éytti.Yighingha kelgenler içide Germaniyening
Bavariya bölgüsidiki Wingir gimnaziyumining mesul xadimlirimu bar bolup,
mektep mesuli Abdujelil Qaraqash efendige semimi bir teklip bérip,
Germaniye Wingir gimnaziyumda Uygur yashlirining oqushigha imkan yaritip
béridighanliqini éytip Wingir gimnaziyumi heqqide melumat berdi. (ETIC) |
|
|
|
