Uygur Türkçesi

Türkiye Türkçesi

 HORUN BALA

Bir dihqan on yaşlardıki oğlini egesturup bir iş bilen bazarğa miğiptu. Yolda ketip berip, atnig bir kona takisini körüp kaptu de oğliğa:
-Balam avu takini elip, horcuniniğa selip koyğina, lazim bolidu deptu.
Bu bala nahayiti horun iken. Şunğa u atayın yerge inişip takini eliştin erinip:
-O kona takini nime kilimiz dada, boldila kitivereyli dep almaptu.
-Undak dime oğlum, "kereklik taşning eğiri yok" digen gep bar, Bir kettim yerge iginiştin erinmigin,
-Boldila dada, -deptu bala yene.
Dadisi ahiri takini özi aptu. Bazarda işlirini tügetkendin keyin hiliki takini tomur tesekçilerge bir tengige setiptu-de, uninğa çiğde setivalğan iken. Yüz tal çiğde keptu. O cigdini yançuğiğa selip meniptu. Baliniğ kosiği açkanliktin cigdini bekmu yigisi keptu.
Birak "Dadam hili beridigu" dep gep kilmay meniptu.
Bir azdin keyin dadisi cigdini bir taldin yerge taşlap meniptu. Bala hoşal bolup, her bir tal cigdige bir inilşip, tirip yep meniptu. Şundak kilip, öyge yetip barğiçe bala yüz tal cigdige yüz ketim inişiptu.
-Kandak balam? -deptu, dadisi oğliğa karap, “baya takini bir ketim yerge inişip eliştin eringen idiğ. Mana emdi şu taka seni yüz ketim yurge inişturdi: İsinde bolsun ki, kiçikkine nerse bolsimu uni közge ilmay taşlivetişke bolmaydu. İştin kaçkininğ bilen beribir kosakka tutulup kalisen!”

 TEMBEL ÇOCUK

Bir çiftçi on yaşlarındaki oğlunu peşine takıp bir iş için pazara yürümüş. Yolda giderken bir eski at nalı görmüş ve oğluna:
-Yavrum, sen nalı alıp heybene koyuver, lâzım olur, demiş.
Bu çocuk çok tembel imiş. Onun için sırf bu maksatla yere eğilip nalı almaktan üşenerek:
-O eski nalı ne yapacağız baba, hadi gidiverelim diyerek almamış.
-Öyle deme oğlum, "gerekli taşın ağırı olmaz" diye söz var. Bir defacık yere eğilmekten üşenme.
-Uzatma baba, demiş çocuk yine.
Babası sonunda nalı kendisi almış. Pazarda işlerini bitirdikten sonra deminki nalı hurdacılara bir tengeye1 satmış ve parayla iğde satın almış. Yüz tane iğde almış. İğdeyi cebine koyup yürümüş. Çocuğun karnı acıktığından iğdeyi çok yiyesi gelmiş. Fakat “babam şimdi verir nasıl olsa” diye ses çıkarmadan yürümüş. Biraz sonra babası iğ deyi birer birer yere atmaya başlamış. Çocuk sevinip her iğde için bir defa eğilerek toplayıp yiyerek yürümüş. Böylece eve varıncaya kadar çocuk yüz adet iğde için yüz defa eğilmiş.
-Nasıl oğlum, demiş babası oğluna bakarak; “demin nalı bir defa yere eğilip almaktan üşenmiştin. Şimdi ise o nal seni yüz kere yere eğdirdi. Aklında olsun, küçücük bir şey olsa da onu önemsemeden atıvermek olmaz. İşten kaçsan da sonunda boğazına yakalanıp kalır sın.”

İstiklâl Mücadelesi (2)

Azimet

Özgürlük ve Bağımsızlık Gözyaşları İle Elde Edilemez

Çinlilerin zulmünden dolayı ağlamaktan gözü kör olanlar, düşmanlarının gözünü kör etmeyi hiç düşünmediler mi? Her zaman, namazında Allah'tan (C.C) Çin zulmünden kurtulmayı dileyenler, sevgili peygamberimizin eline kılıç alıp Müslümanlara özgürlük için savaşmaları gerektiğini gösterdiğini hiç düşünmediler mi? Bu soruları bazılarına yönelttiğimde, onlardan: "Benim elimden ne gelir?" cevabını aldım. Eğer böyle insanlardan on kişi, yüz kişi, bin kişi, on bin belki yüz bin, bir milyon...
Kişi bir yere gelip örgütlense, kendilerinin nasıl bir güç oluşturacağını hiç düşündüler mi? Bağımsızlığı, hiçbir topluluk gözyaşıyla, duayla elde etmiş değildir. Doğu Türkistan'da akan kanı, gözyaşlarını ve zenginliklerimizin sömürülmesini, ayaklar altına alınan namusumuzu, horlanan mübarek dinimizi ve millî gururumuzu muhafaza etmek için elimize silah alıp düşmanlarımıza karşı savaşmaktan başka çaremiz yok.
Eğer ölüm karşısında suskun kalırsak, bütün milletimiz yok olur. Mezarımıza gelip dua edecek evladımız kalmaz. Tarihimiz boyunca bu vatan topraklarında saltanat kuran, kanlarıyla kahramanlık destanı yazan şehitlerimizin ruhu bizi affetmez.
Yaradan'ın önünde de cevap veremeyiz. Eğer neslimiz devam etsin istiyorsak elimize silah alıp savaşmaya, Allah'ın huzurunda ant içmeliyiz.Ölümü göze alanlar için düşmanın çok ve güçlü olmasının hiç önemi yok. Sessiz kalırsak hepimiz ölürüz.
Eğer mücadele edersek evlatlarımız kendi vatanında özgürce yaşama olanağına kavuşurlar. Biz gerçekten sayıca az ve güçsüzüz. Fakat Çinliler bize: "Bunların toprağı geniş ve yeraltı zenginliklerine sahip, az da olsa haklarını verelim" dediler mi? Bizi insan olarak gördüler mi? Biz onların önünde ne kadar çaresiz durursak, bizi o kadar ezerler. Biz, sayıca az, güçsüz ve silahsız olsak da bu vatanın sahibiyiz. Biz gücü vatanımızdan alırız. Az olsak da birlik beraberlik içinde mücadele edebiliriz. Güçlü düşmanın üstesinden gelen atalarımızı unutmamalıyız. Biz Çin halkıyla savaşmayız. Bizi planlı ve sistemli bir şekilde yok etmek isteyen Çin hükümeti güçleriyle savaşırız.

Kıssa’dan Hisse

KURT İLE KÖPEĞİN ARKADAŞLIĞI

Köydeki bekçi köpeklerinden biri köyün dışında dağlara doğru bir gezintiye çıkmış.
Bir süre sonra açlıktan neredeyse kaburgaları birbirine geçmiş olan bir kurtla karşılaşmış.
Kısa sürede arkadaş olmuşlar. Bekçi köpeği kendisinin köydeki yaşamının çok rahat olduğunu hiç yiyecek sıkıntısı
çekmediğini söyleyerek kurdu da köyde yaşamaya ikna etmiş ve köye doğru birlikte yola koyulmuşlar.
Yolda giderken kurdun gözü köpeğin boynundaki tasma izlerine takılmış. "Boynundaki izler neyin nesi" diye sormuş. Köpekte şöyle demiş; "Sahiplerim beni akşamları zincirle kapılarının önüne bağlarlar, sabah olunca salıverirler fakat üç öğün yiyeceğimi ise hiç eksik etmezler böylece yaşayıp gidiyorum" demiş. Kurt birden duraklamış ve köpeğe; "Kusura bakma seninle arkadaşlığımız buraya kadarmış.
Ben boynumda tasma ile karnım tok yaşayacağıma özgür olarak aç ölmeyi tercih ederim" diyerek dağlara doğru koşarak gözden kaybolmuş.

SİZDEN GELENLER

ÜÇ GÜZEL
(Şen Ozan'ın düzeltmesi ve katkılarıyla)