Kültür- Edebiyat

TEYİPCAN ELİYOV

(11 Nisan 1930-13 Şubat 1989)

Yeni Uygur edebiyatının yaratıcılarından biri olan ve dünya çapında tanınan ünlü şair ve edebiyatçı Teyipcan ELİYOV 11 Nisan 1930'da İli vilayetinin Korgas nahiyesinde dindar bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi.
1938-1948 yılları arasında Korgas nahiyesinde ilk, orta ve dini okulda okuyarak tahsilini tamamladı.
1948 Ağustosundan 1950 yılı ortalarına kadar "Üç Vilayet İnkılabı Hökümiti" nin çıkarmakta olduğu "Alga Geziti" isimli gazetede redaktör olarak çalıştı.
1950-55 yılları arasında Doğu Türkistan Kültür Bakanlığı Edebiyat Dairesinde başkanlık, 1955-58 yılları arasında Doğu Türkistan Hükümeti Propaganda Dairesinde başkan yardımcılığı, Doğu Türkistan Yazarlar Cemiyetinde Genel Sekreterlik ve Doğu Türkistan Edebiyat Sanatı (şimdiki adı TARİM) Dergisinde başkanlık görevlerini yürüttü.
1979 yılında yapılan Çin Halk Cumhuriyeti III. Genel Kurul Toplantısı ve 1985 yılında yapılan IV. Genel Kurul Toplantısında art arda Çin Halk Cumhuriyeti Yazarlar Birliği Başkan Yardımcılığı görevine seçildi.
1980 yılında Doğu Türkistan. Yazarlar Birliği Başkan Yardımcılığı görevine seçildi.
Şair, 1962 yılından beri yazarlık mesleğini sürdürmekteydi. 13 Şubat 1989 tarihinde vefat etti. Şair, kırk yıllık meslek yaşamında binden fazla şiir, rubai ve destan yazmış.
Uygur edebiyat tarihinde hak ettiği yeri almıştır.
Önemli eserleri şunlardır:
ŞERK NAHŞİSİ (Doğu Şarkısı), Alma-Ata, 1951.
TİNÇLİK NAHŞİSİ (Barış Şarkısı), Milletler Neşriyatı, Pekin, 1953.
VETENİMNİ KÜYLEYMEN (Vatanımı Överim), Doğu Türkistan Halk Neşriyatı, Urümçi, 1963.
ZEPMU ÇİRAYLİK KELDİ BAHAR (Çok Güzel Geldi Bahar), Doğu Türkistan Halk Neşriyatı, Urümçi, 1980.
BAHAR İLHAMİ (Bahar ilhamı), Milletler Neşriyatı, Pekin, 1984.
TALLANGAN ŞİİRLER (Seçme Şiirler), Doğu Türkistan Halk Neşriyatı, 1985.
TÖHMET KURBANİ (iftira Kurbanı), Kaşgar Uygur Neşriyatı, 1986.
YANTAK (Duvalat Otu), Milletler Neşriyatı, 1989 . Oyghan! (Uyan)

Tügimes Naxsha

Her kün axshimi naxsha èytimen,
Ashu koçamdin egilip kètelmey.
Bir pellini közlep mañimen,
Avari men, tèxi yètelmey.

Bügün axshammu çiqqantim yene,
Shox naxsham bilen dèrize çèqip.
Qayaqtin dur èshik èçilip,
Kayip ketti bir bovay çiqip.

"Kunde axshimi naxsha èytisen,
Sarañmu sen, oñshalmaydighan?!
Yaki ademge uyqa bermeysen.
Qandaq naxsha bu, tügimeydighan?"

"Qandaq qilay? Sen mu bir çaghda,
Yash èdiñghu uxlimaydighan.
Senmu èytip tugitalmigen,
Ashu naxsha bu, tügimeydighan."