Düshmenghe Rica Qilish Arqiliq İstiqlalni Qolgha

Keltürgili Bolamdu?

Dunya tarixi boyiche asaret astidiki hich qandag milletning ishgaliyetchi düsmenghe rica qilish arqiliq istiqlalini qolgha keltürghenliklirighe dayir bir misal körsetkili bolmaydu. Chünki omomiy tarixiy jeryanigha nezer salghinimizda ochuqmu ochuq körüwalghili boludu ki, ishgaliyetchi iddiyeghe ige bolghan bir müstemlikichi devlet we millet hich qachanda her qandag bayliqliridin xalighanche istipade qiliwatqan bir ziminni “bu xelq bizdin yurtini telep qiliwatudu tapshurup bireyli” dep ikki qollap tutmaydu. Bu tarixiy bir riyalliq.

Sherqiy Türkistanni nomussizlerche bisiwalghan xitay müstemlikichiliri 60 yil mabeynide göwher ziminimizning mol bayliqlirini xalighaniche talan  taraj qilip xitayning ichkiri ölkilirighe toshup ketti. Sherqiy Türkistan ziminining heqiyqiy igiliri bolghan musulman xeqimiz bolsa öz ana tupraqirining bayliqliridin qilchilikmu bolsa istipade qilalmastin namratliqning azawida perishan bolmaqta. Xitay ishgaliyetchiliri Xelqimizni türlük bahanilar we töhmeter bilen tutqun qilip turmigha tashlidi. Bir qismini etip öltürdi.

Zadi qet'iyet bilen chidashqa bolmighidek qanliq we siyaysiy besimlerni ishlitish arqiliq xelqimizni qandaqla yol bilen bolmusun özini özi qoghudash yoligha kirgüzdi. Chegra sirtidiki bir qisim bilermenler “xitay bilen muzakire qilish arqiliq xelqimizning ichtimayi weziyitini, kishilik heq we hoquqlirini yaxsihlasturus kirek” dighendek sepsitelerni jöliyip jürse, weten ichidiki qeyser xelqimiz bolsa kishi hoquqini yaxshilashni emes istiqlalini qolgha keltürüsh üchün köresh qiliwatudu.

Asaret astidiki bir milletke kishi hoquqi kirek emes. Sherqiy Türkistan xelqi hazirqi mezgilde “Pichaq ustixangha yetti” diyiglik. Bu sewep bilen xususen “olimpik teyyargerlighi” we “olimpikning bixeterlighi üchün” dighen bahana bilen xitay ishgaliyetchilirining xelqimizning milliy we meniwiy mewjutliqigha qaratqan zulumlirigha qarshiliq bildürüshning zörüllikighe ishengen yerde. hazir bolsa  xitay zulumliri insaniyet tarixida körülüp baqmighan bir sewiyeghe yetti.

Qanche on yillardin tartip sherqiy Türkistan xelqi milli köresh iddiyesidin ajirap qalghini yoq. 1955- yili yüz bergen Atchüy inqilawi, 1990- yilidiki Barin inqilawi, 1997- yili yüz berghen Ğulcha inqilawi we  Hazirmu ene shu milliy we diyniy mewjutlighini saqlap qilish gayisi bilen emelghe ashurulghan Pamir, Hoten, Qeshqer, kuchar, peyziwat we Qeshqerning ymanyar yezisi hadisiliri xitay hökümitini nayitimu chöchitken…

   Sherqiy Türkistan xelqi bu axirqi hadisiler bilen pütün dünya jamaetchilikighe “biz milliy müsteqillighimizni choqum qaytidin qolgha keltürümiz. Biz ajiz we charisiz emes” dighen bir uxturush berghen boldi.

 Chünki sherqiy türkistan xelqi özlirini, xitayning tijaritighe we bu tijarettin tapidighan puligha  aldinip yalghuz qoyupqoyghan xelqaragha, zulumbilen, besimbilen, jazalash we tehdit selish bilen bir milletni singdürüshning yaki yoqutisning mumkin bolmaydighanighini yana bir qetim körsetti.

Xitay müstemlikichiliri barghansiri ğalcirliship sherqiy Türkistan xelqi üstidiki besimini ashurghansiri qarsiliq körüshke teyyar bolishi kirek. Chünki tashqiri dunyada qanun boyiche siyasiy köresh elip beriwatqan bir qisim sherqiy Türkistan siyasiyonliri tincliq yoli bilen nishangha erishisni arzu qilidigahanliqlirini bayan qilsimu, likin bu qarar sherqiy türkistanda her küni ölem bilen körem ottirisida hayat köchüriwatqan we her dem erqiy töwenleslerghe duch kiliwatqan, izzet -abiruyi ayak asti qiliniwatqan xelqimizni herüzmu tizginliyelmeydu.

İstiqlal dighen bibaha xezinini düsmenge boy sunish ve düsmendin rica qilish bilen qolgha keltürüsh mümkün emes.

Qeshqer yamanyar yézisida xitayning 3 amanliq xadimi öltürüldi

2008-08-12 küni etigende qeshqerde yene weqe chiqti. Weqede yéngisheher nahiyisining yamanyar yezisida yol tekshirüshi elip beriatqan Xitay amanliq xadimlirigha kim bolghanliqliri yaki qenchi kishi bolghanligliri nemelum kishiler hucum qilghan bolup, 3 neper xitay xadimini boghuzlap öltürgen, birini yarilandurghan

 Bu xewer bügün etigen eng deslep shinxua agéntliqi teripidin tarqitildi. Xewerde bayan qilinishiche, aptomobil bilen kelgen bir yaki bir guruppa kishi, yamanyar yézisidiki yol tekshürüsh ponkitigha kelgende, aptomobildin sekrep chüshüp xitay amanliq xadimlirigha pichaq bilen hujum qilghan. 3 Nepirini boghuzlap öltürgendin kéyin, ghayip bolghan. Roytéris qatarliq chetel axbaratliri, qeshqerge téléfon qilghanda, saqchilar weqening yüz bergenlikini étirap qilghan, emma tepsilatini bildürmigen.

Nöwettiki xewerlerde weqening waqti heqqide perqliq melumatlar mewjut, bezi menbeler weqeni kéche saet 2 etrapida yüz bergen dep körsetse yene bezi menbeler, etigen saet 7 dep bildürmekte. Biz yamanyar yéziliq saqchi ponkitigha téléfon qilghinimizda, ponkit bashliqi özining yaridarni etigende doxturxanigha aparghanliqini bildürdi, emma weqening qachan yüz bergenlikidin xewersizlikini éytti. Bu ehwal weqening kéche saet 2 etrapida yüz bérip, etigen saet 7 lerde bayqalghanliqini körsetmekte. RFA-shöhret hoshur.

Xitaylar Ürümchi Ayirportta Ayropilan Partilitish Gumandaridin

3 Neperni Qolgha Alghan

Tünügün yeni 2008-yili 8-ayning 3-küni Xitay jandarmilliri Ürümchi ayirportta ayropilan partilitish gumandari dep qaralghan 3 neper kishini qolgha alghan.

2008-yili 8-ayning 3-küni Ürümchidin Chongchinggha qarap uchidighan CA4156 nöwetlik ayripilangha chiqidighan yoluchilar qolida partilitish boyumlirini tutqan-tutmighanliqini éniqlash Aparati(yéngi üskine)arqiliq 30 yashlar etrapidiki 3 neper kishini éniqlap chiqip, qolgha alghan.

Shu küni Beijing waqti saet 8:20de uchidighan CA4156 nöwetlik ayripilan uchushqa 10 minut qalghanda élip bérilghan tekshüreshte qolgha élinghanlar partilitish boyumliri ayripilangha élip chiqqanliqi emes, shu xildiki nersilerni tutqanliqi sewebidin qolha élinghan bolup, bir yolochining ashkarilishiche ikkisi orta boy simiz, birsi uzunboy oruqraq iken.

Igiligen melumatlardin qarighanda gumandarning alqinigha yéqinlashturup, shu kishining ilgirki birqanche-saet ichide partlatquch boyumliri bilen toqunushqan yaki toqunushmighanliqini tekshüreydighan Aparat arqiliq 3 neper ademni tutup bolghan turuqluq yene ayripilandiki 100 din artuq yolochini qattiq tekshüreshtin ötküzgen. Xitaylar ularning kéyim-kécheklirini saldurup, paypaq, ich kéyim we ayaqlirining chemliridin tartip tekshürigenliki kishini her türlük xiyallargha salidu.

Tekshüresh saet 10:00 larghiche dawamlashqan bolup,Sachilar tekshüresh jeryanida yolochilargha insanliqqa uyghun bolmighan qebihiy usullarni qollanghan.

Hazirghiche qolgha élinghanlar heqqide tepsiliy melumat yoq. (K.Atahan)

Kuchada weqedin kéyin nurghun kishi tutqun qilindi

Dunya uyghur qurultiyi kuchada élip bérilghan hujumlardin kéyin, xitay dairilirining 90 kishini tutqun qilip, bu kishilerni qattiq qiynash usulliri bilen qiynawatqanliqi bildürdi.

 Dunya uyghur qurultiyining bayanatchisi dilshat rishit seyshenbe küni xelqara xewer agéntliqlirigha bergen bayanatida, peqet kucha shehiride tutqun qilinghanlar sanining 90 kishige yetkenlikini, buningdin sirt yene xitay saqchilirining kucha etrapidiki yéza ‏ - Qishlaqlardinmu nurghun kishilerni tutqun qilghanliqini bildürgen. Xitay hökümet dairiliri 10‏ - Awghust küni kucha shehiride élip bérilghan hujumlardin kéyin, 15 kishining tutulghanliqini bildürdi. Bayanatida,xitay hökümitidin uyghurlargha qaratqan basturushini toxtitishini telep qilghan dilshat rishit, xelqara jamaetni uyghurlar mesilisige arilishishqa we weziyetni tekshürüsh üchün uyghur élige alahide wekiller ömiki ewetishke chaqirghan.

Lékin amérika birleshme agéntliqining kuchadin xewer qilishiche, kucha nahiyisining hakimi yüsüpjan memet seyshenbe küni ötküzgen muxbirlarni kütüwélish yighinida, dunya uyghur qurultiyining bayanatchisi dilshat rishitning kuchada tutqun qilinghan 90 kishining saqchilar teripidin qattiq qéyin - Qistaqqa éliniwatqanliqi toghrisidiki sözlirini ret qilghan. Emma u muxbirlarning kuchada yüz bergen weqedin kéyin, qanchilik adem saqchilar teripidin tutqun qilindi dégen soaligha jawab bermigen. ömer qanat-2008-08-12

Yamanyardiki weqe xelqara jamaetning diqqitini qaytidin

uyghurlargha buridi

Yamanyarda üch xitay bixeterlik xadimining yol üstidiki bir tekshürüsh ponkitida namelum kishi yaki kishiler teripidin öltürülüshi, xelqara axbarat wasitilirining diqqitining yene bir qétim uyghurlar we uyghur mesilisige burulushigha seweb boldi.

 Üch xitay bixeterlik xadimining öltürülüshini eng muhim xewer süpitide oqughuchilirigha sunghan dunya axbarat wastiliri, bu heqte élan qilghan xewer, maqale we mulahiziliride, bundaq weqelerning kélip chiqish sewebliri üstide toxtaldi.

Amérika birleshme agéntliqi kucha shehiridin bergen xewiride, xitay hökümitining uyghur élide élip bériwatqan siyasitining uyghurlargha öz pikrini otturigha qoyush yaki naraziliqini ipadilesh imkaniyiti bermeydighanliqi, uyghurlarning mutleq köp qisimining hetta chetellik muxbirlar bilen süzlishishtinmu özini qachuridighanliqi bildürülgen.

Yéqinda uyghur élide yüz bergen weqelerning, bu rayonda mewjut mesililernila emes, uyghurlar bilen xitaylar otturisidiki keskin ziddiyetnimu ashkarilighanliqi tekitlengen xewerde, "kucha shehiride bombilanghan jaylarni körüsh üchün yighilghan xitay we uyghurlarning weqege tutqan pozitsiyisi buning janliq misali bolalaydu. Xitaylar kuchadiki bombilashlarni qattiq eyibligen bolsa, nurghunlighan uyghurlar bu hujumlargha heyran qilip, ichide xushalliq hés qilghandek turidu. Uyghurlardin hujumlar heqqidiki pikri soralghanda, köpinchisi bu soalgha jawab bérishtin özini qachurmaqta yaki 'bilmeymen,' dep jawab bermekte," déyilgen.

Xewerde, kuchadiki uyghurlarning sheherde xitay aqqunlirining köplükidin, uyghurlargha qaritilghan kemsitish siyasetliridin shuningdek diniy bésimdin qattiq shikayet qilghanliqi eskertilgen.

Bezi xewerlerde bolsa, uyghurlarning béyjing olimpik tenheriket yighini sewebidin pütün dunyaning diqqiti xitaygha buralghan bir mezgilde, özlirining mesilisini we weziyitini dunya jamaetchilikige anglitish we tonushturush üchün, bundaq heriketler élip bériwatqanliqi otturigha qoyulghan. ömer qanat -2008-08-12