|
Doğu
Türkistan Tarihinde Eylül Ayı |
|
1 Eylül 2002 |
Gününden başlamak üzere Doğu Türkistan da yüksek dereceli okullarda
Uygurca Eğitimin temelden kaldırıp, bunun yerine Çin dilinde eğiti
yapılacağını açıkladılar.
|
|
2 Eylül 1999 |
Rabiye Kadir
yabancı ülkelere gizli belge sızdırdı" suçlamasıyla tutuklandı. |
|
3 Eylül 1999 |
Kaşgar Emniyet Müdürlüğü
Kaşgar'a Hoten'den gelen 40 yaşın altındaki bütün Türkleri tutuklama
kararı aldı. |
|
3 Eylül 2002 |
Sözde "Doğu Türkistan
İslâmî Hareketi" ABD Hükûmetinin 3224 sayılı kararı gereği dünyadaki
terör örgütleri listesine dâhil edildi. |
|
3 Eylül 1991 |
Kaşgar’ın güneydoğusunda
bulunan Zepu bölgesinde 500 dini şahsiyet sözde yasadışı faaliyetlerden
dolayı cezalandırıldı. |
|
8 Eylül 1999 |
Doğu Türkistan’daki
evlerde Kur'an ı Kerim ve dini eserlerin toplatılması hakkında emir
verildi.(1760’lardan beri yapılan bu uygulamalar genişletilmiştir.) Ayın
27 sinden itibaren dini eserleri teslim etmeyenlerin tutuklanacakları
ilân edildi. |
|
11 Eylül 2001 |
Çin yönetimi, ABD’deki
saldırılarından sonra Doğu Türkistanlılara baskıyı artırdı. |
|
11 Eylül 2001 |
Ünlü tarihçi ve şair
Turgun Almas vefat etti |
|
12 Eylül 1990 |
Hoten’in Karakaş
ilçesinde 18.700 Müslüman anne adayı zorla ameliyat edilerek annelik
yeteneği ortadan kaldırılmıştır |
|
14 Eylül 1914 |
Dr. Mesut Sabri BAYKOZİ
Birinci Dünya Harbi şartları içersinde Doğu Türkistan'a geri dönerek
kendi imkânları ile okullar açarak öğrenci yetiştirmeye başlamıştır. |
|
18 Eylül 1936 |
İsa Yusuf Alptekin Çin
Millet Meclisi üyeliğine seçildi. Nankin şehrindeki milliyetçi
faaliyetlerine devam etti. |
|
20 Eylül 1949 |
İsa Yusuf Alptekin ve
arkadaşları Doğu Türkistan da mücadele imkânını kaybederler. Gece yarısı
Urümçi’den ayrıldı. |
|
21 Eylül 1944 |
Çinlilerin baskıları
sonucu Ali Han Töre liderin öncülüğünde İli'de bir ayaklanma olur. İli,
Altay, Tarbagatay vilâyetleri kurtarılır. |
|
22 Eylül 1969 |
Çin, Doğu Türkistan da
250 kiloton ağırlığında TNT ihtiva eden 10 uncu Atom bombasını patlattı. |
|
24 Eylül 2001 |
Aksu ilçesinde bir okulun
top sahasında 9 Uygur yargılanmış, sanıklardan Erkin Talip ölüm cezasına
çarptırılmış ve idamı derhal infaz edilmiştir. |
|
25 Eylül 2001 |
Kaşgar'da 48 Uygur Halk
Meydanı’nda yargılanıp 7'sine 1 yıl ile 14,5 yıl arasında hapis cezası
verilmiştir. |
|
9Ağustos1999 |
25 Eylül 1999 tarihine
kadar Hoten vilayetinin Karakaş nahiyesinde bir gün içinde 71 kişi
tutuklanmış, 2 kişi öldürülmüştür. |
|
28 Eylül 1997 |
Alma-Ata’da yayınlanan
Rusça gazete "Gobs Vostoçnogo Türkistana"nın nüshasında; Komutan
Şahyar'ın Doğu Türkistan'da silahlı onbinlerce arkadaşı var olup, bir
alayın başında bulunmak, Lopnor'daki Nükleer Merkez'e arkadaşlarıyla
silâhlı eylem düzenlemek suçundan 18 yıl hapis yatmıştır diye
açıkladılar. |
|
29 Eylül 1969 |
Çin, Doğu Türkistan da 3
Mega ton gücünde ilk Hidrojen bombası patlatılmıştır. |
|
29 Eylül 1994 |
Çin komünistleri
Urümçi’yi ele geçirdiler Burhan Şehidi, vali olarak atandı. |
|
30 Eylül 1955 |
Doğu Türkistan'a
"Singkiang Uygur Muhtar Bölgesi" adıyla komünist usulü bir muhtariyet
tanımış ve bunu tantanalı bir şekilde ilân etmiştir. |
|
Eylül 1999 |
Eylül 1999ile 2000
arasında Hoten Vilâyeti'nde 917 kişi "bölücü, dinci ve terörist"
suçlamalarıyla tutuklanmış, tutuklananlardan 71'i hapishanelerde işkence
ve hastalıktan hayatlarını kaybetmişlerdir. |
|
Eylül 1999 |
Dinî faaliyette bulunduğu
suçlamasıyla hapse atılan üç Müslüman Uygur'dan, 22 yaşındaki Ahmet
Hoca, Muhammet Abdullah Hoca ve Nurmehmet'i yakalamak için Keriye
bölgesinde genel operasyon düzenlendi. |
|
Eylül 1945 |
Vatanperver, şair ve
inkılâpçı Lütfullah MÜTELLİP, Çinliler tarafından hunharca katledildi.
(Doğumu 1922 ) |
|
Eylül 1945 |
Bilal AZİZİ (Şair)
Lütfullah Mütellip ile birlikte, Çinliler tarafından kalleşçe
katledildi. (Doğumu 1921) |
|
Eylül 2001 |
Ortasından 2002 yılının
başına kadar en az 3 bin kişi gözaltına alındı. Siyasî nedenlerle idam
cezasına çarptırılıp infaz edilen insan sayısı en az 20 kişidir. |
|
Eylül 1944 |
Milliyetçi Çin istilâsına
karşı ilk kurşun Doğu Türkistan’ın Gulca şehrinde atıldı ve bunu
diğerleri takip etti. |
|
Devamı :
http://www.hurgokbayrak.com/
sitesindedir
|
|
turgun almas
 Vefatının
yıldönümü münasebeti ile
TURGUN ALMAS
(1924 -2001)
 Şair ve tarihçi Turgun ALMAS 1924
Ekiminde Kaşgar Tokkuzak nahiyesinde fakir bir şehirli ailenin çocuğu
olarak dünyaya geldi. Şehrinde ilkokulu tamamladıktan sonra, 1939
Temmuzunda babasıyla beraber Gulca'ya göç etti. Çok geçmeden Gulca'dan
Ürümçi'ye gelerek Darılmueliminde (Öğretmen okulu) okumaya başladı.
Şairin Kayıtmaymiz (Dönemeyeceğiz) adlı ilk şiiri 1940 yılında
yayımlandı. 1942 yılında öğretmen okulunu bitirdikten sonra, Karaşehir'e
tayin edildi. 1943 Kasımında Çin Hükûmeti onu 'Milliyetçilik'
suçlamasıyla hapse attı. Ekim 1945'te hapisten çıktıktan sonra, kendi
şehri Kaşgar'a döndü, ilkokul öğretmeni olarak işe başladı. Sonra bir
öğretmen okuluna müdür olarak atandı. Bu dönemde şair MEKTEPKE (Okula),
ÖMRİNGGE BAK (Ömrüne Bak), ÜMİTLİK HÎYALLAR (Umutlu Hayallar) adlı güzel
şiiriyle halkı Çin baskısına karşı savaşmaya çağırdı. Özellikle MEKTEPKE
(Okula) adlı şiiri halkın büyük beğenisini kazandı.1947 mayısında Turgun
Almas ve arkadaşlarının katılımıyla Kaşgar'da büyük çapta bir gösteri
düzenledi. 21 Haziran 1947'de hükümete muhafelet suçundan tutuklandı.
Kasgar Yenişehir'deki Askeri Cezaevi'ne konulan şaire burada işkence
yapıldı. Fakat şair bunların hiçbirine boyun eğmedi ve şiir yazmaya
devam etti. Kamoyunun baskısı neticesinde 8 Nisan 1948 'de hükûmet şairi
serbest bırakmak zorun da kaldı. Aynı yılın ağustos ayında Culca'ya
giden şair 1950'ye kadar Gulca'daki ELMA gazetesinde çalıştı, sonra
Ürümçi'ye gelip SİN JİANG EDEBİYAT SANATI (Günümüzdeki Tarım) dergisinde
çalışmaya başladı. Şairin 1940'tan beri yazdığı şiirler 1957 yılında
Pekin Milliyetler Neşriyatı tarafından TARIM ŞAMALLAR1 (Tarım
Rüzgarları) adıyla kitap olarak yayımlandı. 1982 yılında Kaşgar Uygur
Neşriyatı tarafından TANG SEHER (Tan Seher) adlı şiir kitabı yayımlandı.
Son dönemlerde pek çok ilmî eseri yayımlandı. Şairin bazı eserleri
İngilizce, Rusça, Çince, Türkçe ve diğer kardeş Türk lehçelerine
aktarıldı. Şairin şiirlerinin özelliği, lirik ve epik görüşlerin bir
araya getirilmesi, kullandığı dilin sade, canlı ve öz Uygur Türkçesi
olmasıdır.
(Çağdaş
Uygur Şiir Antolojisi-Dr.Erkin Emet)
|
