D.T EKİM AYI

Doğu Türkistan Tarihinde Eylül Ayı
1 Eylül 2002	Gününden başlamak üzere Doğu Türkistan da yüksek dereceli okullarda Uygurca Eğitimin temelden kaldırıp, bunun yerine Çin dilinde eğiti yapılacağını açıkladılar.
2 Eylül 1999	Rabiye Kadir yabancı ülkelere gizli belge sızdırdı" suçlamasıyla tutuklandı.
3 Eylül 1999	Kaşgar Emniyet Müdürlüğü Kaşgar'a Hoten'den gelen 40 yaşın altındaki bütün Türkleri tutuklama kararı aldı.
3 Eylül 2002	Sözde "Doğu Türkistan İslâmî Hareketi" ABD Hükûmetinin 3224 sayılı kararı gereği dünyadaki terör örgütleri listesine dâhil edildi.
3 Eylül 1991	Kaşgar’ın güneydoğusunda bulunan Zepu bölgesinde 500 dini şahsiyet sözde yasadışı faaliyetlerden dolayı cezalandırıldı.
8 Eylül 1999	Doğu Türkistan’daki evlerde Kur'an ı Kerim ve dini eserlerin toplatılması hakkında emir verildi.(1760’lardan beri yapılan bu uygulamalar genişletilmiştir.) Ayın 27 sinden itibaren dini eserleri teslim etmeyenlerin tutuklanacakları ilân edildi.
11 Eylül 2001	Çin yönetimi, ABD’deki saldırılarından sonra Doğu Türkistanlılara baskıyı artırdı.
11 Eylül 2001	Ünlü tarihçi ve şair Turgun Almas vefat etti
12 Eylül 1990	Hoten’in Karakaş ilçesinde 18.700 Müslüman anne adayı zorla ameliyat edilerek annelik yeteneği ortadan kaldırılmıştır
14 Eylül 1914	Dr. Mesut Sabri BAYKOZİ Birinci Dünya Harbi şartları içersinde Doğu Türkistan'a geri dönerek kendi imkânları ile okullar açarak öğrenci yetiştirmeye başlamıştır.
18 Eylül 1936	İsa Yusuf Alptekin Çin Millet Meclisi üyeliğine seçildi. Nankin şehrindeki milliyetçi faaliyetlerine devam etti.
20 Eylül 1949	İsa Yusuf Alptekin ve arkadaşları Doğu Türkistan da mücadele imkânını kaybederler. Gece yarısı Urümçi’den ayrıldı.
21 Eylül 1944	Çinlilerin baskıları sonucu Ali Han Töre liderin öncülüğünde İli'de bir ayaklanma olur. İli, Altay, Tarbagatay vilâyetleri kurtarılır.
22 Eylül 1969	Çin, Doğu Türkistan da 250 kiloton ağırlığında TNT ihtiva eden 10 uncu Atom bombasını patlattı.
24 Eylül 2001	Aksu ilçesinde bir okulun top sahasında 9 Uygur yargılanmış, sanıklardan Erkin Talip ölüm cezasına çarptırılmış ve idamı derhal infaz edilmiştir.
25 Eylül 2001	Kaşgar'da 48 Uygur Halk Meydanı’nda yargılanıp 7'sine 1 yıl ile 14,5 yıl arasında hapis cezası verilmiştir.
9Ağustos1999	25 Eylül 1999 tarihine kadar Hoten vilayetinin Karakaş nahiyesinde bir gün içinde 71 kişi tutuklanmış, 2 kişi öldürülmüştür.
28 Eylül 1997	Alma-Ata’da yayınlanan Rusça gazete "Gobs Vostoçnogo Türkistana"nın nüshasında; Komutan Şahyar'ın Doğu Türkistan'da silahlı onbinlerce arkadaşı var olup, bir alayın başında bulunmak, Lopnor'daki Nükleer Merkez'e arkadaşlarıyla silâhlı eylem düzenlemek suçundan 18 yıl hapis yatmıştır diye açıkladılar.
29 Eylül 1969	Çin, Doğu Türkistan da 3 Mega ton gücünde ilk Hidrojen bombası patlatılmıştır.
29 Eylül 1994	Çin komünistleri Urümçi’yi ele geçirdiler Burhan Şehidi, vali olarak atandı.
30 Eylül 1955	Doğu Türkistan'a "Singkiang Uygur Muhtar Bölgesi" adıyla komünist usulü bir muhtariyet tanımış ve bunu tantanalı bir şekilde ilân etmiştir.
Eylül 1999	Eylül 1999ile 2000 arasında Hoten Vilâyeti'nde 917 kişi "bölücü, dinci ve terörist" suçlamalarıyla tutuklanmış, tutuklananlardan 71'i hapishanelerde işkence ve hastalıktan hayatlarını kaybetmişlerdir.
Eylül 1999	Dinî faaliyette bulunduğu suçlamasıyla hapse atılan üç Müslüman Uygur'dan, 22 yaşındaki Ahmet Hoca, Muhammet Abdullah Hoca ve Nurmehmet'i yakalamak için Keriye bölgesinde genel operasyon düzenlendi.
Eylül 1945	Vatanperver, şair ve inkılâpçı Lütfullah MÜTELLİP, Çinliler tarafından hunharca katledildi. (Doğumu 1922 )
Eylül 1945	Bilal AZİZİ (Şair) Lütfullah Mütellip ile birlikte, Çinliler tarafından kalleşçe katledildi. (Doğumu 1921)
Eylül 2001	Ortasından 2002 yılının başına kadar en az 3 bin kişi gözaltına alındı. Siyasî nedenlerle idam cezasına çarptırılıp infaz edilen insan sayısı en az 20 kişidir.
Eylül 1944	Milliyetçi Çin istilâsına karşı ilk kurşun Doğu Türkistan’ın Gulca şehrinde atıldı ve bunu diğerleri takip etti.
Devamı : http://www.hurgokbayrak.com/ sitesindedir
turgun almas Vefatının yıldönümü münasebeti ile TURGUN ALMAS (1924 -2001) Şair ve tarihçi Turgun ALMAS 1924 Ekiminde Kaşgar Tokkuzak nahiyesinde fakir bir şehirli ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Şehrinde ilkokulu tamamladıktan sonra, 1939 Temmuzunda babasıyla beraber Gulca'ya göç etti. Çok geçmeden Gulca'dan Ürümçi'ye gelerek Darılmueliminde (Öğretmen okulu) okumaya başladı. Şairin Kayıtmaymiz (Dönemeyeceğiz) adlı ilk şiiri 1940 yılında yayımlandı. 1942 yılında öğretmen okulunu bitirdikten sonra, Karaşehir'e tayin edildi. 1943 Kasımında Çin Hükûmeti onu 'Milliyetçilik' suçlamasıyla hapse attı. Ekim 1945'te hapisten çıktıktan sonra, kendi şehri Kaşgar'a döndü, ilkokul öğretmeni olarak işe başladı. Sonra bir öğretmen okuluna müdür olarak atandı. Bu dönemde şair MEKTEPKE (Okula), ÖMRİNGGE BAK (Ömrüne Bak), ÜMİTLİK HÎYALLAR (Umutlu Hayallar) adlı güzel şiiriyle halkı Çin baskısına karşı savaşmaya çağırdı. Özellikle MEKTEPKE (Okula) adlı şiiri halkın büyük beğenisini kazandı.1947 mayısında Turgun Almas ve arkadaşlarının katılımıyla Kaşgar'da büyük çapta bir gösteri düzenledi. 21 Haziran 1947'de hükümete muhafelet suçundan tutuklandı. Kasgar Yenişehir'deki Askeri Cezaevi'ne konulan şaire burada işkence yapıldı. Fakat şair bunların hiçbirine boyun eğmedi ve şiir yazmaya devam etti. Kamoyunun baskısı neticesinde 8 Nisan 1948 'de hükûmet şairi serbest bırakmak zorun da kaldı. Aynı yılın ağustos ayında Culca'ya giden şair 1950'ye kadar Gulca'daki ELMA gazetesinde çalıştı, sonra Ürümçi'ye gelip SİN JİANG EDEBİYAT SANATI (Günümüzdeki Tarım) dergisinde çalışmaya başladı. Şairin 1940'tan beri yazdığı şiirler 1957 yılında Pekin Milliyetler Neşriyatı tarafından TARIM ŞAMALLAR1 (Tarım Rüzgarları) adıyla kitap olarak yayımlandı. 1982 yılında Kaşgar Uygur Neşriyatı tarafından TANG SEHER (Tan Seher) adlı şiir kitabı yayımlandı. Son dönemlerde pek çok ilmî eseri yayımlandı. Şairin bazı eserleri İngilizce, Rusça, Çince, Türkçe ve diğer kardeş Türk lehçelerine aktarıldı. Şairin şiirlerinin özelliği, lirik ve epik görüşlerin bir araya getirilmesi, kullandığı dilin sade, canlı ve öz Uygur Türkçesi olmasıdır. (Çağdaş Uygur Şiir Antolojisi-Dr.Erkin Emet)