|
| |
|





 |
|
UYGUR KÜLTÜRÜ |
|
|
|
|
|

-7-
Devam Edecek
Kaynak: Mehmet Emin Buğra Külliyatı-
Yayıma Hazırlayan M.Yunus Buğra.
Ankara Haziran 2005
NİYAZ KIZ-3

Devam
Edecek
Dr. Mesut Sabri Baykozi Ve Eserleri
Yayına Hazırlayan Diş Tb. Gültekin Baykozi
|
|
|
|
Uygur Deyim ve Atasözleri
Suning béshi lay bolsa ayighimu lay bolidu
Su baştan çamurluysa, sonunda da çamurlu olur.
Bashqilarning dastixinida méhman uzatmaq.
Başkasının sofrasında misafir ağırlamak
Boyaq bilen boyighiqe téshingni, bilim bilen zinnetligin ichingni.
Boya ile boyamaktansa dışını, Bilim ile süsle içini.
Bashqilarning hörmiti özige.
Başkalarının hürmeti kendine.
Baghlaqtiki it owgha yarimas.
Bağlı köpek av için yaramaz.
Békarning cholisi yoq.
Bashqilarning juwisida terlimek.
Başkasının kocuğunda terlemek.
Boş adamın boş zamanı yok.
Békargha turghiqe békargha ishle.
Boş durma boşa çalış.
Danni öyde yep bashqa yerde kakilimaq.
Yemi evde yiyip, başka yere yumurtlamak.
Dost yighlitip éytar, düshmen küldürüp.
Dost ağlatıp söyler, düşman güldürerek.
Guman imanni qachurar.
Şüphe imanı kaçırtır.
Gepni qil sighar yerge, suni sep singgen yerge.
Söz söyle uygun yere, suyu serp sinen yere.
Gep yüzde yaxshi, kawap ziqta.
Söz yüze karşı, kebap şişte iyidir.
Gep bir qulaq ikki.
Söz bir kulak iki.
Yiraqtiki tuqqandin yéqindiki hoxna yaxshi.
Uzaktaki akrabadan, yakındaki komşun iyidir
Özengni ching tut,
hoxnangni oghri tutma.
Kendini sağlama al, komşunu hırsız tutma..
Xuptendin qéchip tarawigha uchrimaq.
Yatsıdan kaçıp teravihle karşılaşmak
Ikki putni bir ötükke tiqmaq.
İki ayağını bir pabuca sokmak.
Ish ustisidin qorqar.
İş ustasından korkar.
|
|
BAHÇESARAY
YENİ SAYI ÇIKTI

SAYI :42
İsteme Adresi:
Akkoyunlu Sok No: 52, Dr. Ahmed İhsan Kırımlı Kırım Tatar Türkleri
Kültür Evi,
Çapa - İstanbul
Tel :
+90 (212) 534 92 31 - Belgegeçer :
+90 (212) 635 26 11
www.bahcesaray.orge
e-posta :
istanbul@kirimdernegi.org
|
|

Türkistan Şarkı ve Türkü
Güfteleri
 |
|
A. Şekür TURAN |
|
APPAK APPAK TOŞKANLAR
APPAK APPAK TOŞKANLAR SAYDA OYNAYDU
ÖYLENMİGEN YİĞİTLERİNG TOYDA OYNAYDU
AH TOYDA OYNAYDU, AH TOYDA OYNAYDU,
BADAM KAPAK, YUPKA TAMAK HALİMNİ SORSANGÇU
ÇAÇI SÜMELEK, BELİ KÜMELEK HALİMNİ SORSANGÇU
ATIM YUMALAP, SUNDURADU İGERİMNİ EY
ATA ANAM EPPEMEYDUN SÖYGENİMNİ EY
AH SÖYGENİMNİ EY, AH SÖYGENİMNİ EY
BADAM KAPAK, YUPKA TAMAK HALIMNI SORSANGŞU
ÇAÇINGIZ KARA, ÇAÇINGIZ UZUN HALIMNI SORSANGçU
YIĞLIMANG KIZ, YIĞLIMANG KIZ TOYINGIZ BOLDI
ALTUN BİLEN TÖŞEGİNGİZ ÖYİGİZ BOLDİ
AH ÖYİNGİZ BOLDİ, AH ÖYİNGİZ BOLDİ,
BADAM KAPAK, YUPKA TAMAK HALIMNI SORSANGŞU
ÇAÇINGIZ KARA, ÇAÇINGIZ UZUN HALIMNI SORSANGÇU
O YAN ÖTEP, BU YAN ÖTEP ALAY KÖNGLENGNİ
KAÇUGUNING BALASİDEK, İGEY BOYNİNGNİ
AH İGEY BOYNİGNİ, AH İGEY BOYNİGNİ
BADAM KAPAK, YUPKA TAMAK HALIMNI SORSANGŞU
ÇAÇINGIZ KARA, ÇAÇINGIZ UZUN HALIMNI SORSANGÇU
KARA KARA KARGALARNİ HARMANDA DEYDU
ÖYLENMİGEN YİĞİTLERNİ ARMANDA DEYDU
AH ARMANDA DEYDU, AH ARMANDA DEYDU
BADAM KAPAK, YUPKA TAMAK HALIMNI SORSANGŞU
ÇAÇINGIZ KARA, ÇAÇINGIZ UZUN HALIMNI SORSANGÇU
Bu Türkü Doğu Türkistan'ın Hoten vilayetine bağlı
Guma kazasında yaygın bir türkü olup, diğer yörelerde de başka
varyantları vardır. |
|
ALTUN BÖŞÜK
MEN TUĞULUP OYNAP ÖSKEN
KIZIL GULDEK BAĞLAR KALDİ.
İĞİZ İĞİZ BOY ÇİRAYLİK
YAKUT TAŞLIK TAĞLAR KALDİ
BOĞA, MERAL PADA PADA
OYNAP YÜRGEN SAYLAR KALDİ
TAĞ BAĞRIDA OYNAP SEKREP
BOTAÇAKLAR, TAYLAR KALDİ
İĞİZ TAĞNİNG YAN BAĞRİDA
SUVLAR AKIP, KENG KOYNİDA
KUŞLAR SAYRAP, HER YANIDA
YEŞİL YEŞİL KIRLAR KALDI
SUV BOYUDA ŞILDIRLIŞIP
TAZİM KILİP, BAŞ İĞİŞİP
MEN YİTİMNİ UZUTUŞUP
LEYLİ-MECNUN TALLAR KALDİ
CİM-CİT KÖÇE, AYDIN KİÇE,
BULAK BOYLAP, BAĞÇE BAĞÇE
YULDUZ SANAP, TANG ATGUNÇA
OYNAP ÖSKEN ÇAĞLAR KALDİ.
KALDİ YURTUM, KALDİ BAHTIM
KALDİ MİNİNG HÜR CENNETİM,
YAV KOLİDA KARA BAHTIM,
ALTUN BÖŞÜK YURTUM KALDİ
Bu güzelleme Doğu Türkistan şairlerinden Abdurrehim
Ötkür'e ait olup, yalnız “Altun Böşük” olarak söylenen kısmı,
Mesut Sabir'in yazdığı, Niyaz Kız piyesinden alındı.
|

SİZDEN GELENLER
|
Şiir
Yaz
Vatan Anadolu cennet misali,
Yurdundan ilham al, öyle şiir yaz
Hep zora talip ol, karlı dağların,
Ardından ilham al, öyle şiir yaz
Çirkinlikler hep karşında dursada
Pak ruhuna sıkıntılar versede
Kalleş, kaypak, dönek kullar varsada
Merdinden ilham al, öyle şiir yaz
Bir mübarek yüzden, bir ak alındın,
Feyiz alıp tutun, düşme dalından,
Allah'ın sevgili, makbul kulundan,
Ferdinden ilham al, öyle şiir yaz
Gelecek meçhüldür, âti sislidir,
Yalan dünya şatafatlı süslüdür,
Mümin hüzünlüdür, Mümin yaslıdır,
Derdinden ilham al, öyle şiir yaz
Ne? Dersen; İslâmın isteği asıl,
Abdestte, namazda üsül var üsül,
Ne demek teyemmün, nasıldır güsül,
Şartından ilham al, öyle şiir yaz
Haramlar, Mekruhlar, yasaklar belli,
Güzel ahlâkla dol, ol tatlı dilli,
Otuz iki tamam, sen farzın elli,
Dördünden ilham al, öyle şiir yaz
Ne varsa yürekte, Göçer aşık yaz,
Yazmaklada kalma, sen haykır biraz,
Siyah beyaz değil, boz yeleli boz,
Kurdundan ilham al, öyle şiir yaz
İsa Göçer |
|
DENİLMEZ
Başın öne düşmesin, alnını yukarda tut,
Sevda için çekilen, dertlere dert denilmez.
Sahibinin sesiyle, arkasına beşyüz it,
Takılıp havlamayan, kurtlara kurt denilmez.
Bugün sen tohumu ek, “yarın” biçsin ekini,
Dalından meyve yiyen, inkâr etmez kökünü,
Nefsini yere çalıp, milletinin yükünü,
Aşk ile kaldırmayan, sırtlara sırt denilmez.
Bu mübarek memleket, masada mı alındı,
Namus kabûl edildi, candan aziz bilindi,
Gerekince uğruna, seve seve ölündü,
Kanını vermediğin, toprağa yurt denilmez.
Hak bugün güçlünündür, hakkı haklının sanma,
Özündeki gücü bul, masallara inanma,
Boran delirip dursun, yolundan asla dönme,
Yolcu yolunda gerek, havaya sert denilmez.
Asla köle olmadık, beşbin sene boyunca,
Düşman hiç değişmedi, halâ eski huyunca,
Maske ile önüne, yine Sevr’i koyunca,
Pençe vurup yırtılır, düşmana yırt denilmez.
İlhan Esen |
|
KARADENİZDEN
DOĞU TÜRKİSTAN'A İŞKENCE
YAPAN ÇİN'E UYARI
Doğu Türkistan Uygurumun değilse;
Söyle kimindir bunca tarihi destan?
O, işkenceyle Çin önünde eğilse;
Lânet okur O'na bütün Türkistan !
Yeter artık, bunca işkence ne, ey Çin!
Aynısı sana yapılsa ne yaparsın?
Kurtuluş farz oldu tüm Uygurlar için…
Niçin hak sanarak bâtıla taparsın?
Saymakla bitmez bunca işkencelerin…
Nasıl dayandı Uygur masumlar, nasıl?
Sonu geliyor en korkunç gecelerin…
O güne kadar istediğin kadar kasıl…
Tarih şahit, Allah şahit ve biz şahit…
Bu zulümlerin asla kalmaz yanına…
Boşuna mı bunca gazi, bunca şehit?
Helâk olmadan dön Hak'kın divanına…
Zulmlere Karadeniz isyan ediyor;
Doğu Türkistanlının suçu ne, ey Çin?
Bir bak ki bu hale insanlık ne diyor?
Haykırışımız Doğu Türkistan için…
Bu işkence reva değil Uygurlara;
Allah, vatan âşığı Müslümanlara…
Doğu Türkistan gebedir pür-nûrlara…
Selâm olsun nice Osman Baturlara…
En korkunç idamlar Çin'de sahnededir;
İçim parça parça onları görünce…
Suç sayılanlarsa birer bahanedir;
Kur'ân, İslâm, Türklük suç, Çin Örgütünce.
İzm'ler Yutacak seni sakın unutma!
Bütün Dünya öğrendi Çinin zulmünü…
Tarihten ders al, ey Çin, sakın kin tutma;
Sen de öğren artık hak dinin özünü…
Firavn'e, Nemrud'a, Neron'a ne oldu?
Moskovada ki Lenin Heykeline bak!
Konfüçyüs bile size yabancı oldu…
Bu yanardağ patlarsa sizi yakacak…
Mazlumların feryâdını duy, âh alma!
Onların da sahibi var, gâfil olma …
Bu dünya fânidir, değil ebedî, salma;
Ey Çin haddini bil, kuduz gibi dalma..!
Ey Doğu Türkistanlılar, selâm size!
Kutlu olsun birliğiniz Kayseri'de…
Erciyes de hayrandır can ülkenize…
Türkün adıda güzeldir, eseri de…
İsa Yusuf Alptekin'i de tanıdım;
Sağlığında elini öptüm Trabzon'da.
Öyle ulu ki; Kaşgarlı Mahmut sandım;
Türkistan'ı anlattı Trabzon'da
Elbet kurtulacaktır Doğu Türkistan!
Ne farkı vardır Türkiye'den, Kıbrıs'tan?
Kayseri'den, Konya'dan, Trabzon'dan, Kars’tan?
Hepsinin öz adı Turan,Oğuzistan…
Artık, Göktürklere Çin zulmü olmasın;
Uygurlar Çin'den vatan hakkını alsın…
Çin vahşetleri kardeş cânı almasın;
Dünya, bu zulme hiç seyirci kalmasın…
Allaha reva mıdır bunca ezilmek?
Gece-gündüz haksız kurşuna dizilmek?
Yeter mi hiç, hunharlığa üzülmek?
Farzdır, Türkistan cihadını farz bilmek…
Müslüman ve Türk olmak yücedir yüce…
Şehit ve gazi olmak, yüceden yüce…
Öz vatanlarında nedir bu işkence?
Allah zafer verir mazluma ilkönce…
OKYANUS MUSTAFA YAZICI
|
|
İSTİKLÂL GAZETESİ
OKUMAK
İSTİKLÂL MARŞINI OKUMAK GİBİ
HEYECANLI
Yaklaşık iki yıldır tanıdığım İstiklâl
gazetesini okumak bana İstiklâl Marşımızı okumak gibi heyecan
veriyor. Çünkü: bütün esir, mazlum ve mahkûm insanları kurtarıp
mutlu etmek aşkını kazandırıyor insana. Bir anda kendinizi orta
Asya'da, Türkistan'da, Azerbeycan'da, Kayseri'de, Trabzon'da,
Kıbrıs'ta, Kırımda, Trakya'da, Kerkük'te buluyorsunuz. Eski Türk
destanlarındaki hatıralarda yaşıyorsunuz. Çanakkale'de, Büyük
Taarruz'da Sakarya'da İstiklâl Marşını haykırır gibi oluyorsunuz.
İşte ben gazete buna derim. Dili Türkçe'nin tâ kendisi. Türkler
Efendilerin Efendisi… Okurken hiç yormuyor ve güçlendiriyor
insanı… Erciyes Dağı gibi başınız karlı gibi görünse de gerçek
düşünceler kazanıyorsunuz. Gerçek tarihimizi ve tabii hayatımızı
arıyorsunuz. Bu gazeteyi benim yüksek tahsil yaptığım Kayseri'de
yayınlayanları Canü gönülden kutluyor ve başarılarının devamını
diliyorum. Esir, mahkûm, mazlum ve mahkûr (hakir görülen) dindaş
ve soydaşlarımız kurtarılmayı bekliyor. Elbet yeni Fatihler ve
yeni Atatürkler yetişecektir. Türkiye ve Anadoludaki ne analar ve
babalar hep bu yeni kahramanları yetiştirmeye çalışıyor. İşte
onların gazetelerinin adı istiklâldir. Bu istiklâl bütün İslâm
âleminin ve Türk dünyasının İstiklâlinin ve İstikbâlinin adıdır.
Bir zamanlar Mehmet Âkif Ersoy devrinde de böyle bir gazete
çıkmıştı.
Ne mutlu Türküm diyene!
Ne mutlu Müslümanım diyene!
MUSTAFA YAZICI |
|
TRABZON DA MEŞHUR
DESTANLAR VE EFSANELER

Derleyen Ve Hazırlayan
Mustafa Yazıcı
2004- TRABZON

“Trabzon'un Demiryolu ve Tren
Davası”
|
Doğu Türkistan dan İnsan Manzaraları

|
|
|

"Savaşın zevkini almak isteyenler Türklerle
savaşsınlar.”
TOWSHEND
“Türklerin biricik sevdikleri şey hak ve hakikattir. Ve hiçbir haksızlık
yapmadıkları halde haksızlı uğramışlardır.”
William Pitt (İngiliz Devlet Adamı)
"İnsanları yücelten iki meziyet vardır: Erkeğin cesur, kadının iffetli
olması! bu iki meziyetin yanı başında her iki cinsi şereflendiren tek
bir fazilet vardır: Vatana bağlı olmak! Bu meziyetler ve bu fazilet en
büyük kahramanlığı doğurur. İşte Türkler bu çeşit kahramanlardandırlar
ve onun için öldürülebilirler fakat mağlup edilemezler." Napoleon
Bonapart
"Bütün milletler içinde cesaret ve şecaatte Türklerden daha ileride olan
ve büyük amaçları uğrunda daha ileri gidebilen bir millet yoktur.
İBN HASSU
"Yeryüzündeki en ilahi disiplin Türk askerlerindedir.”
POSTEL
"Türkler yaltaklanma, yaldızlı sözler, münafıklık, kovuculuk, yapmacık,
yerme, riya, dostlarına karşı kibir, arkadaşlarına karşı fenalık, bi'dat
nedir bilmezler. Çeşitli fikirler onları bozmamıştır.
Türkler pek namuslu insanlardır.”
ARAP ALİMİ CAHİZ
Kılıcı insafsız bir beceriyle kullanan Türk'ün eli, yendiği insanların
yarasını sarmakta da ustadır.
Lord Byron
Türkler devlet yıkmakta ve devlet kurmakta birinci sınıf ustadır.
Ülkeleri değil kıtaları altüst etmişler ve korkunç saldırışlar arasında
sarsılması hiç de kolay olmayan egemenliklerini yaratmışlardır. Tarih
Türklerden çok şey öğrendi. Onların elinden çıkma öyle eserler vardır ki
uygarlık için birer süs olmaktadır.
Hammer
|
|
|
|
|