Yukarı
30. Sayı
30.Sayı Uygurca
30. Sayı Aile
30.Sayı Tam Sayfa
Uygur Kültürü-30
Dünyadan Kısa..30

Bashmakale

Mehmet Emin Batur

 

TÜRK QİRİNDASHLİRİMİZNİNG YARDİMİ ZOR EHMİYETKE İGE

 

Dunyada chong dölet dep atalghan imperialist döletler neche yüz yillardin tartip dunyadiki turk milletlirini birinchi dushmen korup kelgenliktin türk millitighe qarita üzlüksiz halda türlük yollar bilen suyiqestlerni qilishtin bir künmü bolsa uzaq turmidi. Shu cümlidin bolup, Sherqiy Türkistan xelqi hem esliyette türk irqigha mensup bolghanliqtin Xitay ishgaliyetchiliri meyli Sherqiy Türkistan tupraqlirini özining qiliwilish ghayisi bilen bolmusun, meyli tarixta ejdatliri uchrasqan zor meğlubiyetlerning entini ilish mexsidi bilen bolmusun her türlük hile-mekirelerni ishqa silish arqiliq anawtinimiz Sherqiy Türkistanni bisiwaldi.
Bu echinishliq ehwaldin kiyin weten davayimizni chet ellerde dawam qildurush we Shrqiy Türkistan heqiyqitini dunya epkarigha anglitish mexsidi bilen bezilirimiz wetendin ayrilip chiqqan idük. Chet ellerghe chiqipketkenlerning arisidin Türkiyege kilip olturaqlashqan we puxra bolup yashawatqanlirimizning sanimu 1949- yili, 1951- yili we 1961- yili chiqqanler bolup xeli bar.
Bashqa dunya ölkilirighe chiqip ketkenlirimizning ehwaligha karighanda milliy hissiyatlirimzni qoghudash cihettin Türkiyede kün köchürüwatqanlerning texi bextlik bolghanlikini eytish bekmu natoghur bolmaydu dep oylaymen.
Asasiy cihettin qarighandimu biz Sherqiy Türkistanliqler bilen Türkiye Türkliri yuqirida hem eytip ökinimizdek oxshash irqtin we oxshash dindin bolimiz. Mana bu sewep bilen biz Türkiyege kelginimizdin bügünghe qeder qet'iyet bilen musapirchiliq tartip qalghan emes, bu inkar qilishqa bolmaydighan bir reallik.
Çünki türkiyede, biz texi Türkiyege kelmestin burun bizning milliy dawayimizgha hisdashliq qiliwatqan “Sinkiang emes Türkistan, Mao (Mawcushi) emes Alparslan”, “Asaret astidiki Türklerge erkinlik”dighenghe oxshighan shoarlarni towliship kochilarda namayishlerni qiliwatqan kirindashlirimiz bar idi. “Türkiye chegralirining sirtida hem Türk qirindashlirimiz bar ulerning dertliri bizning hem dertlirimiz” diyiship bu heqte chong yighinlarni uyushturup biz bilen hemdert bolghan qirindashlirimiz bar idi…
Shu mezgilde bolsa texi meyli yawrupa döletliride bolmusun, meyli amerikilik xelqler bolmusun biz sherqiy Türkistan xelqining ehwalidin xewer tapqan emes. Ulerning hazirqi künde “kishilik hoquqi” dighen shoarni qolida kötürüwelip xitay bilen özlirining arisidiki ziddiyetliri toghrisida biz sherqiy Türkistan xelqining ehwalini kozir qilip qolliniwatqanliqlirini yaxshi bilishimiz kirek.
Hazirqi künde Ğerbiy Türkistan'da ye'ni Qazaqistan, Qirghizistan we Özbekista qatarliq Türk cumhuriyetliride olturaqliship yashawatqan Sherqiy Türkistanliq qirindashlirimizning sani az dighende 3 milyongha yetip baridu. Türk dunyasining omomiy nupusi bolsa 300 milyon etrapide. Dunyaning herqaysi Türk döletliridiki bezi qirindashlirimiz az-tola hoquq depsendichiliklirige ucrawatqan bolsumu emma omomiy cihettin qarighanda ehwalliri bezi yavrupa ölkiliride yashawatqanlardin yaxshi. Biz sherqiy Türkistan xelqi milliy musteqillilq dawayimizning muappaqiyet bilen neticilinishi üchün Qandaqla bolmusun aldi bilen dunya Türk nupusining yardimighe irishishimiz kirek. Bu heqte merhum Turghun Almasning “Uygurler” namliq esirini, Merhum Muhammet İmin Buğraning “Sherqiy Türkistan Tarixi” namliq esirini imkan tapqanda Qazak, Qirghiz, Özbek qatarlik Türk tillirida tercüme qildurup yana bir qitim oqup uqishimiz zörül bolup qalghandek turudu. Çünki uler Türk tarixining zor ehemiyetke ige bolghanlighini tepsili yizip chiqqan. Ğerpning yardimini qolgha keltürümiz dep jürüp 300 milyon Türk qirindashlirimizning semimiyetlik yardimini jüttürüwetmeyli.

 

İnsan Heqliri Küni Munasiweti Bilen Shiwetsiyede, Gollandiya We Yawropaning Herqaysı Jaylirida Kominist  Xitay Hakimiyitige Qarshi Daghdughuluq Namayish Bolup Ötti

 

12-ayning 10 küni insan heqliri küni munasiwiti bilen XItay koministik partiyisige qarshi daghdughuluq namayish élip berildi.
Namayish saet 11 de bashlinip saet 4 ahirlashti.
Namayishni Dunya Uyghur Qurultiyining yéngidin saylanghan rehbiri Rabiye Qadirning teshebusi bilen Shiwetsiye Uyghur komititi teshkilligen bolup, bügünki bu namayish Uyghurlardin sirt Shiwetsiyede yahswatqan bashqa XItaygha qarshi köpligen insan heqliri teshkilatliri qatnashti.
Barliq namayishchilar birlikte Stockholmdiki chong kochilarni aylinip XItaygha qarshi her xil shuarlarni tolap mangdi. Namayish Shiwetsiyediki axbarat wastilirining diqitini tartqan bolup, namayish jeryanida Shiwetsiye Uyghur komititining mawun reyisi Dilshat Reshit yéngi tangliqlar telwiziyisining, umid yultizi radiosining we Shiwetsiye döletlik radiosining ziyaritini qubul qilip bu qétimqi namayish heqqide melumat berdi. Namayish ahirida namayishni teshkilliguchiler sözge chiqip XItay kominist hakimiyitining rezilliklirini pash qilishti.
Shiwetsiye Uyghur Komititi Teshwiqat Bolimi

 

Dunya insan Haqliri Küni Munasiwiti Bilen Gollandiyede namayish Ötküzüldi

 

2006-yili 12-ayning- 10-küni Gollandiye Amsterdam xeheride dunya insan heqliri küni munasiwiti bilen keng kölemlik namayix ötküzildi, Namayixqa Gollandiyediki Uyghur jamaiti, Tibetler we köpligen yerlik xelqler qatnashti.
Namayix chüshtin kéyin saat 2 de Amsterdam xeher merkizidiki DAM padishah meydanida confirans xeklide bashlinip nahayiti qizghin dewam qildi.
DUQ yashlar komititi mudiri we Golandiye Sherqi Türkistan Vakfi reisi Bahtiyar Shemseddin Xitay hökümitining Xerqiy Turkistandiki insan heqlirini depsende qilishi toghrisida doklat bérip, xeliqara jamaetchilikining Sherqi Türkistandiki insan heqlirige alahide étibar bérishini murajet qildi.
Saat 15: 30 din tartip yurux bashlinip saat 17: 00 ge qeder 500din artuq namayishchilar qoshuni Amsterdamningeng xeher merkizidiki Sayahetcilerge tolghan kochilarni aylinip namayish qildi, Namayishchilar: “bizge erkinlik kirek! ,Xhittaylar wetinizdin chiqip ketsun!” digendek Shuarlarni tolap kochilarni zilzilige keltürdi, Lepildigen kök bayraq we Uyghur doppiliri hemmisining alahide diqqitini qozghidi. Sherqiy Türkistanni bilidighan we uninggha qiziqqanlar namayixqa ishtirak qildi.
Sherqiy Türkistan heqqidiki 3 türlük teyarlanghan 300 parchidin artuq teshwiq wariqi tarqitilip, Sherqiy Türkistan we Uyghur mesilisi alahide tonutuldi.
DUQ Yaxlar Komititi, Gollandiye Sherqiy Türkistan Vakfi

 

 Adwokatlar guentanamoda tutup turiliwatqan
uyghurlarni derhal qoyup bérishni telep qilmaqta


5 -Dékabir küni "washington post géziti" ning yazghuchisi ependining "adwokatlar guentanamoda tutup turuliwatqan uyghurlarni qoyup bérishni telep qilmaqta" serlewhilik maqalisi élan qilindi.
"Washington post géziti" de élan qilinghan bu maqalide bayan qilinishiche, sabin willét, susen bekir qatarliq adwokatlar "amérikining guentanamo herbi türmiside 5 yildin buyan tutup turiliwatqan uyghurlar qoyup bérilishi kérek" dep sotqa telep qoyghan. Bu adwokatlar "bu bir qisim uyghurlaning guentanamoda tutup turulushi xitay bilen amérika otturisidiki siyasiy kélishimning birqismi, ularning peqet "talibanlarning meshiq lagirlirigha barghan" dégendin özge amérikigha tehdit salghan konkrét jinayiti yoq, shunglashqa ular qoyup bérilishi kérek" dep ching turmaqta.Maqalida bayan qilinishiche yene, guentanamoda tutup turuliwatqan uyghurlar özlirimu "biz talibanlar bilen ittipaq tüzmigen, emeliyette biz amérikigha hésdashliq qilghuchilar" dep turmaqta, déyilgen.RFA-2006.12.05

 

İstanbulda "Mexmut Qeshqeri we Sherqiy Türkistan” Namliq İlmiy Muhakime Yighini Ötküzüldi

 

 12-ayning 16 -17-künliri Sherqiy Turkistan wexpining teshkillishi bilen İstanbuldiki "Vefa Toluq Ottura Mektiwi"ning yighin zalida Mexmut Qeshqeri dunyagha kelgenligining 1000 yilliqi munasiwiti bilen Türk âlimi we tilshunasi Mexmut Qeshqerini yad étish we uning wetini Sherqiy Türkistanni küntertipke kirgüzüsh üchün "Mexmut Qeshqeri we Sherqiy Türkistan" namliq ilmiy muhakime yighini ötküzüldi.
Yighinda Sherqiy Türkistan Wexpe Bashliqi, Pensiyige chiqqan General Muhemmet Rizabekin ependi échilish nutqi sözlidi.
Ejdatlirimizning rohigha atap xetme qur'an qilindi we dua oquldi.17-dékabir- Sherqiy Türkistan dawasining wekili, merhum Eysa Yüsüp Aliptekin rehmetlik wapatining 21 -yilliq xatire küni bolup, merhumning rohigha atap dua qilindi we hayat waqtidiki tirishchanliqliri we töhbiliri eslep ötüldi.
İlmiy muhakime yighinigha; Professor, Doktor Gülchin Chandarlioghli xanim riasetchilik qildi.
Yighingha, Prof. Dr. Zekeriya Kitapchi, Prof.Dr. Nadir Devlet, Prof. Dr.Alparslan Jeylan, Dr. Selchuq Cholaqoghli, Prof. Dr. Metin Karaörs, Doch. Dr.Alimjan İnayet, Dr. Ahmet Toksoy, Abdullah Bakir, Veli Gül, Prof. Dr.Ahmet Tashaghil, Prof.Dr. Salih Aynural, Doch. Dr. Abdulvahap Qara, Dr. Bilge Donuq, Mehmet Gürlek, Prof. Dr. Kemal Göde, Prof.Dr. Mahmut Kashgarli, Dr. Ahmet Türköz, teteqiqatchi Ömer Qul we Özbekistanliq aspirant Zemira Hamidova qatarliqlar qatniship söz qildi.

 

Ürümchide 10 neperdin artuq uyghur yash qara jemiyet Teshkilligen dégen höküm bilen sotlandi

 

 Ürümchi tengritagh rayonluq sot mehkimisi yéqinda, uzundin béri tijaret bilen shughullanghan ömer rozi, semet ababekri qatarliq 10 nechche yashni"qara jemiyet teshkilligen" dep jinayet turghuzup, sotlighan.
Gérmaniyide turushluq sherqiy türkistan uchur merkizining xewirige qarighanda, sotlanghan uyghur tijaretchiler ürümchide türlük tijaret bilen shughullinip igilik tikligen, kishiler arisida hörmetke sazawer bolghan, jenubtin kelgen uyghurlarning tirikchilik qilishigha asas yaritip bergen, mektep we yétim yésirlargha iqtisadiy jehette yardem bérip turidighan saxawetlik yashlar iken. Istansimizning biwaste uyghur ilidin igilishiche, bolupmu tijaretchiler arisidiki ömer rozi izchil türde wang léchüenning zerbisige uchrap kelgen bolup, u ilgiri, ürümchi yenen kochisidiki gulsaymehellisini sétiwilip, jenubtin kelgen namrat uyghurlarning bu rayongha olturaqlishishigha sharait hazirlap bergen, uyghurlarning bir yerge topliship qélishidin ensirgen, wang léchüen bashchiliqidiki hökümet dairiliri ömer rozi üstidin her xil böhtanlarni oydurup, xelqning qan ter - Bedilige berpa bolghan gülsay mehellisidiki öylerni buzup chiqip, tüzlenglikke aylandurwetken we ömer rozini tijaret qilishtin tosup qoyghan. Aridin 10 yilgha yéqin waqit ötkendin kéyin, ömer rozi yenila xitay hökümitining qapqinidin qutulalmighan. (Eqide)2006.12.07

 

Qazaqistandin Alataw Chegra Eghizidiki Nefit Turobbisi Arqiliq Sherqiy Türkistangha Eqip Kiridighan Xam Nefitning Yilliq Miqdari 10 Milyon Tona

 

< Tianshan(Tengritağ) axbarat tori > ning xewiride körsütülishiche, Turobba leniyesi arqiliq Qazaqistandin Xitaygha kiridighan xan Nefitning miqdarini ölchesh ponkiti 12 ayning 1 küni Sherqiy Türkistanning Alataw chegra eghizida qurulup resmiy ish bashlighan.
yuqarqi xewerde körsütülishiche, Qazaqistandin Sherqiy Türkistangha tutushidighan Nefit turobbisining omomiy uzunluqi 962.2 kilometir bolup, Alataw chegra eghizidin Maytaghqiche bolghan musapisi 252 kilommetir iken, 2006 yili 7 ayning 11 künidin etibaren bu nefit turobbisi arqiliq Qazaqistanning xam Nefiti Sherqiy Türkistangha mangghuzulghan bolup, bu nefit turobbisi arqiliq yiligha 10 milyon tonna xam Nefit Qazaqistandin Sherqiy Türkistangha kirgüzülidiken.

 

ZİYARETÇİ  DEFTERİ    MUNAZİRE MUNBİRİ    GUESTBOOK

Giriş Yukarı Ağustos-2004 1.Sayı Eylül-2004 2.Sayı Ekim-2004 3.Sayı Kasım-2004 4.Sayı Aralık-2004 5.Sayı Ocak-2005 6.Sayı Şubat-2005 7.Sayı Mart-2005 8.Sayı Nisan-2005 9.Sayı Mayıs-2005 10.Sayı Haziran-2005 11.Sayı Temmuz-2005 12.Sayı Ağustos-2005 13.Sayı Eylül-2005 14.Sayı Ekim-2005 15.Sayı Kasım-2005 16.Sayı Aralık-2005 17.Sayı Ocak-2006 18.Sayı Şubat-2006 19.Sayı Mart-2006 20.Sayı Nisan-2006  21.Sayı Haziran-2006  23.Sayı Temmuz-2006  24.Sayı Ağustos-2006  25.Sayı Eylül-2006  26.Sayı Ekim-2006  27.Sayı Kasım-2006  28.Sayı Aralık-2006  29.Sayı Şubat-2007 31.Sayı Mart-2007 32.Sayı Nisan-2007 33.Sayı Mayıs-2007 34.Sayı Haziran-2007 35.Sayı Temmuz-2007 36.Sayı Ağustos-2007 37.Sayı Eylül-2007 38.Sayı Ekim-2007 39.Sayı Kasım-2007 40.Sayı Aralık-2007 41 Sayı Ocak-2008 42.Sayı Şubat-2008 43.Sayı Mart-2008 44.Sayı Nisan-2008 45.Sayı Mayıs-2008 46.Sayı Haziran-2008 47.Sayı Temmuz-2008 48.Sayı Ağustos-2008 49.Sayı Eylül-2008 50.Sayı Ekim-2008 51. Sayı Kasım-2008 52. Sayı Abone İşlemleri TEBRİK MESAJLARI Gazete Bayilerinde YAZARLAR Künye