Yukarı
29.Sayı
29.Sayı Uygurca
29.Sayı Aile
29. Sayı Tam Sayfa
Uygur Kültürü-29
Dünyadan Kısa..29

Bashmakale

Mehmet Emin Batur

 

MİLLİY KÖRESH SEPİMİZNİ QOLLAP QUWETLİSHİMİZ KİREK
 

Aldi bilen “İstiqlâl Giziti” namidin Germaniyining Miyunxen shehride ghelibilik ötküzülgen Dunya Uygur Qurultayining 2- nöwetlik yighinida wekillerning arzusi bilen Rabiye Qadir Xanimning DUQ ning reisi bolup saylanghanliqini ching könglüm bilen qizgin tebrikleymen. Allah taalâ kuch-quwet ata qilghay amin…
Dunyaning herqaysi ölkiliride wetensizlikning azawida yashawatqan Shergiy Türkistanlıkler her döletning öz qanunliri boyiche kün köchürüp ketiparudu. Likin her bir Sherqiy Türkistanlıqning kün köchürüsh sewiyesi qandaq bolsa bolsun meniwiy dunyasida anawetinidin uzaqta bolusning qarangulik girdawi ichide yashawatqaliqlirini his qilip kiliwatqanliqliri bir heqiyqet.

Köpchilikge melum bolghinidek Weten tupriqidin ayrilip chetellerde ademdek, urundi- soqundi bolmastin yashasning birla yoli, öz tupriqimizning hörliki, öz bayriqimizning sherep bilen jewlan qildurilishi üchün her waqitta bolmusun köresh meydanida bolushimiz bilen mümkin boludu. Undaq bolghanda herqaysi Sherqiy Türkistanliq qirindashlirimizning bilim dericisining nime bolushidin qet'i nezer, özlirining qabiliyetliri boyiche köresh meydanida yerlirini elishliri,cinining bariche xizmet qilishliri milliy we diyniy bir weziype dep ishinimiz.

Her qaysimizning özighe tewe bolup yashawatkan dunya ölkiliride bir tezlighin erkin pikir bayan qilish hoquqidin paydilinish arqiliq milliy dawayimizni anglitish mümkin boluwatqan bir mezgilde, biz chet ellerde yashawatqan Sherqiy Türkistanlıqlerning musteqillik körishimizge töwpe qoshmasliqimiz jiddiy eyiplinishke toghur kilidighan bir mesile.
Qandaqtur bezi Sherqiy Türkistanlıqler özlirini chetke tashliwilip, türlük bahanilerni aldigha selip kün köchürüshnila mexset qilghan halda bir yol tutup kitiparudu. Bu ehwal musteqilliq dawayimiz üchün bekmu xeterlik. Bu sewep bilen qaysi yol bilen bolmusun milliy köresh seplirimizning mustehkem bolushi üchün, Xitay mustemlikichilirining eleyhimizdiki paaliyetlirining adlini ilish üchün sirtta qalghan qirindashlirimizni milliy dawayimizgha qoshumchi bolushqa chaqirishimiz kirek.

Dunyadiki teshkilat yaki shexislerimizning elip beriwatqan paaliyetliri Xitay hökümètining türlük yollar bilen toshqunchiliq qilishliri bilen uchrasmaqta. Bundaq ehwal ichide dunyaning qaysi döliti ichide bolishigha qarimastin, milliy musteqillik körüshimizghe xiyanet qilghanliqliri yaki xitay bilen hemkarlashqan halda “tijaret” qilghanlikliri xelqimiz teripidin toxtam qilinghanlardin bashqa her qaysi sherqiy Türkistanlıqlar bilen alaqa baghlashqa tirishishimiz intayin muhim bir milliy weziype dep hisaplansa boludu.

Hazirqi dunya sharaiti astida, wetinimiz Sherqiy Türkistanning istiqlali, millitimizning öz erkinlikini qolgha keltürishi üchün elip beriliwatqan milliy musteqillik körishimiz yolida, Xitay bilen söz biriktürüp, Xitay bilen “tijaret” qillish arqiliq hemkarlishiwatqanlardin bashqa “rehber xillash” yoligha kiripkitish millitimizning ezili düshmini bolghan Xitay ishgaliyetchilirinin suyiqestlirini qollap-quwetlestin bashqa nerse emes…

 

Wang Le Quan,< Aptonom Rayonluq Teptish Xizmiti Yighini > da < Milliy Bölgünchiler > ge Téximu Qattiq Zerbe Bérishni Telep Qildi

 

(Xinjiang(Sherqiy Türkistan) iqtisat géziti > ning xewiride körsütülishiche, < aptonom rayonluq partikom > ning sekritariWang le quan, 11 ayning 20 küni Ürümchide chaqirilghan < aptonom rayonluq 12 qetimliq teptish xizmiti > yighinida qilghan sözide, her derijilik teptish tarmaqlirini asasi nishanini < Milliy bölgünchiler > ge zerbe bérishke qaritishni telep qilghan.
Wang le quan bu qetimqi yighinda qilghan sözide, < 3 xil küchlerni öz ichige alghan milliy bölgünchilerning buzghunchiliq heriketlirige qattiq zerbe bérip, jemiyetning siyasi muqimliqini qoghdishimiz lazim > dep körsetken.
Wang le quan yene, < eksil inqilabi teshkilat we zorawan terorist gurohlar >Shergiy Türkistan İstiqlalchiliri) gha zerbe bérishni asasiy nuxta qilishni alahide tekitligen.
Köpchilikke melum bolghinidek, yeqinqi mezgillerdin buyan Xitay hakimiyiti chetellerge qaratqan teshwiqatlirida meqsetlik halda < Xinjiangning siyasi weziyiti muqim, her millet xelqi tenich, ittipaq(!) > digen idiyeni terghip qilip, Sherqiy Türkistandiki Milliy heriketlerning pütünley besiqturulghanliqini tekitlep kelgen idi. Emma, Wang le quanning yuqarqi sözliri, Sherqiy Türkistanning siyasi weziyitining yenila jiddi ikenlikini, atalmish < milliy bölgünchiler >(Sherqiy Türkistan milli istiqlalchiliri) ning hazimu hem Xitay hakimiyitining neziride eng asasliq xewip bolup turiwatqanliqini körsütüp turmaqta.

 

Germaniyening Ausburg Shehride Sherqiy Türkistan

Mesilisi  Heqqide Doklat

 

2006- yili 11-ayning 11- küni< Sherqiy Türkistan Informatsiyon Merkizi > ning pirezidenti Abdujélil Qaraqash ependi, Germaniyening Ausburg shehridiki < alparsilan Türkesh ülke uchaqliri > teshkilatining reyisi Sabri Önder ependining tekliwige asasen bu sheherge kélip, teshkilat merkizide Türk qérindashlargha Sherqiy Türkistanning nöwettiki omomiy weziyiti heqqide doklat berdi.
Doklattin kéyin Abdujélil ependi, teshkilat ezalirining Uyghurlar mesilisi heqqide sorighan türlük so'allirigha jawap berdi we mexsus Sherqiy Türkistanning ehwali heqqide hazirlanghan Höjjetlik filimni qoyup berdi.

 

Germaniye Bilen Xitay Otturisida Qanun Tüzüm

Hemkarliq Kélishimi Imzalandi

 

<Germaniye dolqunliri > radiosining xewer qilishiche, 26 öktebir küni Germaniye bilen Xitayning ediliye ministirliri Berlinda uchrushup, öz ara < qanun tüzüm hemkarliq kélishimi > imzalighan.
Germaniye hökümiti, Xitayning heqiyqi bir qanun döwlitige aylinishigha heydekchilik qilish meqsidide, 2000 yilidin étibaren Xitay bilen Qanun tüzüm söhbitini yolgha qoyghan bolup, buxil muzakire her yilda bir qétim ötküzülüp kélinmekte we bu qétimqi söhbet 7- qétimliq söhbet bolup hisaplinidu.
Ikki terep otturisidiki qanun tüzüm söhbitining mezmoni asasi jehettin Xitayning asasi qanuni ediliye sestimisi, adwukatliq, Sotlash, shahitliq, höküm chiqirish, jaza qanuni … qatarliq jehetlerde demokratik islahat élip berishni meqset qilidu.

 

Kanada Elchisi Sherqiy Türkistanda Tekshürüsh Élip Bardi

 

<Xinjiang(Sherqiy Türkistan) géziti> ning xewer qilishiche, Kanadaning Xitayda turushluq bash elchisi, 10 ayning 31 künidin 11 ayning 5 künigiche Sherqiy Türkistanni ziyaret qilip, Ürümchi we Qeshqerlerde tekshürüsh élip barghan.
Mezkur xewerde körsütülishiche, Kanada elchisi Ürümchide Qorchaq reyis ismayil Tiliwaldi bilen körüshken we bashqa hökümet tarmaqlirinimu ziyaret qilip, Sherqiy Türkistanning ma'arip, sehiye, mohit ehwali, shundaqla azsanliq milletler mesilisi … qatarliq jehetlerde etirapliq melumat igelligen.

Emma chetellik siyasi közetküchiler, Kanada elchisining bu qétimqi Sherqiy Türkistan ziyaritini, <Hüseyin Jelil weqesi bilen munasiwetlik> dep perez qilishmaqta.

 

Bay Nahiyeside Yalingachlarning Sani 11 mingdin artuq

 

Aqsuning Bay nahiyesi, Sherqiy Türkistan boyiche eng namrat nahiyilerning biri bolup, atalmish < mediniyet zor inqilabi > mezgilide bu nahiyede 5000 din artuq Uyghur achliqtin ölgen idi. Gerche bay nahiyesi Sherqiy Türkistan boyiche asasliq ashliq ishlepchiqirish nuxtilirining biri hésaplansimu, emma Bay xelqi héch bir zaman ismigha layiq < Bay > bolalmidi.
< Tianshan(tengri teghi) tori > ning 11 ayning 3 künidiki xewiride körsütülishiche, nöwette Bay nahiyeside ach yalingach ayilidin 4500 din köpireki bar bolup, bu ayililerning jan sani 11 mingdin köpirek iken.
Nöwette Sherqiy Türkistanda bay nahiyesige oxshighan namrat nahiyilerning sani az emes, namratlarmu pütünley digüdek Uyghurlar, ularning bu halgha chüshüp qelishigha, Xitay hakimiyitining iqtisadi talan taraj siyasiti, derijidin tashqiri baj we alwang seliqlar sewepchi bolup kelmekte, yeni mesilining tüp yiltizi Xitay hakimiyitining mustemlikichilik siyasitidin ibaret!

 

Xitay Hökümiti, <Dunya Uyghur Qurultiyi> ning Reyisesi Rabiye Qadir Xanimning Oghli Alim Abdurehimni 7 Yilliq Qamaq Jazasigha Hokum Qildi

 

ETIC-Chet-el axbarat agéntliqlirining xewer qilishiche, <Dunya Uyghur Qurultiyi>
ghelibilik ayaqlashqan küni, yeni, 11-ayning 27-küni, Xitay hökümiti sot échip, xelqara kishlik hoquq herikiti paaliyetchisi, Uyghur weten-millet dawasining yol bashlighuchisi Rabiye Qadir Xanimning oghli Alim Abdureyimni, <baj oghurlighan> degen betnam bilen 7 yilliq türme jazasigha hokum qilghan.
Xitay hökumiti Rabiye Qadir xanim chet-elge chiqip, demokiratiye we kishlik hoquq herkiti bilen shughullanghandin beri, kop xil wastilarni ishlitip, uning insan heqliri saheside élip barghan heriketlirige chek qoyup kelmekte edi.
Xitay hökümiti birqanche aylar ilgiri Uyghur xelqining meniwiy anisi Rabiya Qadir xanimning Qahar Abdureyim, Alim Abdureyim we Ablikim Abdureyim qatarliq üch oghli we bir qizini zorluq wastisi bilen tutup kirip ketken edi.
Xitay hökümiti Rabiya Qadirning chet-elde élip bériwatqan paaliyetliri her qétim ewjige chiqqanda uning ailisi we mal -mülikige tehdit sélip, qanunsiz yollar bilen ziyankeshlik qilip kelmekte.
Munasiwetlik shexislerning bildürishiche, Xitay hökümitining bu qilmishi, bu qétim Rabiya Qadir xanimning <Dunya Uyghur Qurultiyi> ning Germaniyede échilghan II -qétimliq qurultiyida, Qurultay reyisesi bolup saylinishigha qarita qayturghan inkasi iken. (Xewerni teyyarlighuchi: Hoshur Hajim Ablimit)

 

Germaniye Emeldarliri Afriqa Ellirini, ( Eger Ehtiyat Qilmisingiz Kelgüside Xitayning Mustemlikisige Aylinip Qalisiz ) dep agahlandurdi

 

 

2006- yili 11-ayning 20- küni< Germaniye Dolqunliri > radiosining xewiride körsütülishiche, Germaniye iqtisadi tereqqiyat ministirlikining mu'awin ministiri Kortmann ependi ötken peyshenbe küni chqaqirilghan, < Yawropa birliki bilen Afriqa otturisidiki munasiwetlerning kelgüsi tereqqiyati > digen temidiki muhakime yighinida qilghan sözide, < eger Afriqa elliri Xitay bilen munasiwet qilghanda, öz jaylirining demokratik islahati we hökümet qurulushigha sel qaraydighan bolsa, kelgüside Afriqa Xitayning mustemlikisige aylinip qélishi mumkin > dep agahlandurghan.Yawropa birliki yeqinqi mezgillerdin buyan Xitayning Afriqa siyasitige bolghan naraziliqini kücheytmekte. Chünki Yawropa birliki teripidin Afriqa ellirining demokratik islahati we iqtisadi tereqqiyati üchün bérilgen yardemlerdin Xitay nep élip kelmekte, yeni, Xitay hökümiti Afriqa ellirini qiziqturup, bu yardemler arqiliq Afriqa ellirige heshemetlik hökümet binaliri, pirezident mehkimilirini sélip bérip yaki ulargha süpetsiz mallarni setip bérip, gherip ellirining yardimining közligen jaylargha serip qilinishigha tosalghu bolup kelmekte.
Yuqarqi xewerde körsütülishiche, kiler yilning beshida Germaniye Yawropa birlikining qerellik reyislikini öz üstige alidiken web u mezgilde Xitayning Afriqa siyasitige bolghan diqqitini yenimu ashuridiken.

 

ZİYARETÇİ  DEFTERİ    MUNAZİRE MUNBİRİ    GUESTBOOK

Giriş Yukarı Ağustos-2004 1.Sayı Eylül-2004 2.Sayı Ekim-2004 3.Sayı Kasım-2004 4.Sayı Aralık-2004 5.Sayı Ocak-2005 6.Sayı Şubat-2005 7.Sayı Mart-2005 8.Sayı Nisan-2005 9.Sayı Mayıs-2005 10.Sayı Haziran-2005 11.Sayı Temmuz-2005 12.Sayı Ağustos-2005 13.Sayı Eylül-2005 14.Sayı Ekim-2005 15.Sayı Kasım-2005 16.Sayı Aralık-2005 17.Sayı Ocak-2006 18.Sayı Şubat-2006 19.Sayı Mart-2006 20.Sayı Nisan-2006  21.Sayı Haziran-2006  23.Sayı Temmuz-2006  24.Sayı Ağustos-2006  25.Sayı Eylül-2006  26.Sayı Ekim-2006  27.Sayı Kasım-2006  28.Sayı Ocak-2007  30.Sayı Şubat-2007 31.Sayı Mart-2007 32.Sayı Nisan-2007 33.Sayı Mayıs-2007 34.Sayı Haziran-2007 35.Sayı Temmuz-2007 36.Sayı Ağustos-2007 37.Sayı Eylül-2007 38.Sayı Ekim-2007 39.Sayı Kasım-2007 40.Sayı Aralık-2007 41 Sayı Ocak-2008 42.Sayı Şubat-2008 43.Sayı Mart-2008 44.Sayı Nisan-2008 45.Sayı Mayıs-2008 46.Sayı Haziran-2008 47.Sayı Temmuz-2008 48.Sayı Ağustos-2008 49.Sayı Eylül-2008 50.Sayı Abone İşlemleri TEBRİK MESAJLARI Gazete Bayilerinde YAZARLAR Künye