|
MÜSTEQİLLİQ DAWAYİMİZ
EGHİR XEWP ASTİDA…
1995- yilining 3-
aylirida ishgaliyetchi Xitay döliti xadimliri, herqaysi dünya ölkiliride
müsteqil Sherqiy Türkistanc üchün paaliyet elip beriwatqanlarning aldini
tosash, xelqara siyasiy besim ishlitish arqilik ulerning herqandaq
ishlerighe putlakasang chiqirish üchün 450 milyon doller meblag
acratqanliqi we yana kireklik körülghende cheksiz pul serp qilishtin
hergüzmu tartinmasliq heqqide xewerlerni tarqatqan idi.
Shu mezgilde Xitay döliti Qirghizistan we Qazaqistan'da nahayti az
miqtarda meblagleni selipqoyupla Qirghiz we Qazaq rehberlirini özining
aldam xaltisigha asanla chüshüriwalghan idi. Mana bu sewep bilen bu
ölkilerde yashawatqan Sherqiy Uyghur xelqi nahayti bek
giyinchiliklerghemu duch kelghen idi. Bolupmu müsteqil Sherqiy Türkistan
üchün köresh qilishtin qechinmighan Uyghur rehberliri dawamliq halda
Xitay dölitining siyasiy besimi bilen tehdit astida yashashqa mejbur
bolgan idi. Hetta ki; bir nechilighan qehriman Uyghur rehberliri namelum
kishiler teripidin nahaq öltürüwetilgen…
Xitay ishgaliyti astidiki Sherqiy Türkistan chegrasi bilen qoshna
bolghan Qirghizistan we Qazaqistan ölkiliride herqandaq süpettiki Xitay
xadimliri xalighiniche hayat köchürüp jürüp Xitayning paytextidin alghan
emirlerni ijra qilish bilen shugullanghan bolup, yana özlirighe tehdit
salghanliklerigha ishengen Uyghur rehberlirini tutqun qilip elip ketken.
Xitayning mana bu chekidin ashqan gilmishlirigha Qirghiz we Qazak döliti
rehberlirimu özlirining Xitay bilen qilidighan ticaritini
chüshüngenlikleri üchün Xitay xadimlirighe cheksiz yardem bergen…
2005- yiligha kirgen hazirqi künde bolsa Xitay hökümiti, “Shanxey
Hemkarliq Teshkilati” serlevhisi astida Qirghiz we Qazak rehberliri
bilen haraq ichiship qolgha keltürghen chong utuqning meslikini
yashawatudu…
Yana bir tereptinmu epsus ki; Xitay dölitining yana bir qoli dünyadiki
tejribilik döletlerdin birsi bolghan Türkiye'de paaliyet elip beriwatudu.
Chünki Xelqaragha melum bolghanidek Türkiye'de yashawatqan Sherqiy
Türkistanliklerning sani dünyaning herqaysi ölkilirighe nispiten az emes.
Müsteqil Sherqiy Türkistan üchün köresh qiliwatqanler bolsa Türkiye
xelqidin semiymiyetlik bilen meniwiy yardem körüwatudu. Xitay bu ehwalni
bilgecke Türkiye'de yashawatqan Sherqiy Türkistanliqlerning arisida
pitna-pasat tarqitish arqilik shermende emellirighe nail bolmaqchi… Buni
qilish üchün aldi bilen bir necheligan yerlerghe Xitayning paytextidin
alghan meblegler bilen Xiyat ashxanalirini echip, özliribilen
hemkarlishidighan webezen zeyip xerekterlik Sherqiy Türkistanliqler
bilen uchrasti. Buler bilen ortaqliship tijaret (!) mu qiliwatudu.
Shundaqla Xitay xadimliri Türkiye'de yashawatqan Sherqiy Türkistanliqler
arisida türlük bölgünchiliklerge sewepchi boldi. Türkiye'de Xitaylerning
sanining köpiyshige egiship Müsteqil Sherqiy Türkistan üchün
qiliniwatqan paaliyetlermu toxtash mezgilighe kirip qaldi…
İstiqlal Giziti arqiliq bu mühim mesile üstide turishimizdiki mexsitimiz
bolsa, Xitay bilen ochuq ashqara, yaki mexpiy halda ortaq tijaret
qilghan niqap astida Milliy müsteqilliq dawayimizgha eghir zerbe
beriwatqan Xitayning mexpiy qullirigha qarita söyümlük Sherqiy Türkistan
xelqini egalandurush…
Xitay Sot
Mehkimiliri Qeshqer Edebiyati Jornilining
Bash Tehriri Köresh Hüseyinghe Üç Yil
Qamaq Jazasi Bedri.
Xitay hökümiti Qeshqer
edebiyati jornilining bash tehriri Köresh Hüseyinni xitay hökümitining
Uyghur elidiki qattiq qol siyasiti tenqit qilinghan “Yawa Kepter” namliq
meselni neshir qilghanliqi üchün, üch yilliq qamaq jazasigha höküm
qildi.
İsmini ilan qilisni
xalimighanlerning muhbirimizgha bildürishiche, Qeshqer sot mehkimisi bu
yil 35 yashqa kirgen Köresh Hüseyinni “milliy bölgünchilik”idiyisini
terghip qilidighan eserning elan qilinishigha sharait yaritip berish
bilen eyiplighen.“Yawa Kepter” namliq meselning aptori Nurmuhammet Yasin
bu yilning bashliri Xitay hökümiti teripidin 10 yilliq qamaq jazasigha
höküm qilinghan idi.Qeshqer sot mehkimiliri Köresh Hüseyinning üch
yilliq qamaq jazasigha höküm qilinghanliq xewiri heqqide pozitsiye
bidürishni ret qildi. (Arzu)
London'da Xitay Rehbiri
Hujintao'gha Qarshi Namayish Ötküzüldi
Xitay reisi Hu Jintaoning
Yavrupa ziyaritining 1-bekiti London bolup, u, 2005 yili 11- ayning 8-
küni Londongha yetip kelgen idi. U, London'da Engliye bash ministiri
Toni Bleyr bilen körüshüp, ikki dölet arisidiki soda munasiwetliri,xelqara
bixeterlik ve insan heqlirighe ait mesililer buyunche söhbetlesken idi.
Hujintao'nin Londondiki ziyariti jeryanida uningha qarshi chong kölemde
naraziliq namayishi elip berildi. Bu namayishqa Engliye Uyghur
jemiyitining ezaliri, Tibet teshkilatlirining ezaliri we Uyghur Tibetni
himaye qighuchi ler, Xitay demokratliri, shundaqla Falung-gong muritliri
bulup neche yüz kishi ishtirak qildi.
Ana Wetendin Kelgen Xet
Hörmetlik Jelil aka
qandaq ehwalingiz, saq-salamet turdingizmu.
Men bir Uyghur bolush
süpitim bilen, men sizning bizning millitimiz üchün jan köydöröp
ishlewatkanlighingizdin süyünimen hem pehirlinimen. Hudayim buyrisa, men
choqum sizning yolingizni bésip dawamliq millet üçün xizmet qilishni
arzu qilmen.
Men jenupdin Ürümchige
oqushqa kelgen bir dihhan oghli, yiqinda yüzbergen bir ish mini
shunchilik ghezeplendürdi. Biz Uyghur oqughuchilar Xitaylarning
hökümiranlighida jan békish uyaqta tursun, eksiche ghorurimiznimu
qoghdap qalalmay yuriwatimiz.
11-ayning béshida,
bizning Shinjiang unwirsitta 92 neper yingi mektepke qobul qilinghan
oqughuchilarni jiger késili sewebidin mekteptin bir yil chékinip
dawalinip saqiyip kélishni telep qildi.
Aka, yuqarqi 92 neper
oqughuchilarning köp sanlighi biz Uyghur balilliri köpliri manga oxshash
jenupdin kelgen déhqan baliliri.
Xitaylarning bundaq
qilishida héchqandaq qanuni asas yoq, Mektepning öz alidigha bundaq
qilidighanghimu héchqandaq hoqoqi yoq, Ularning bundaq qilishi pütünley
milily kemsitish!
Shuga, men sizge bu hetni
yizish arqiliq, sizning az-tola yardimingizga ige bolushni, héch
bolmighanda, Xitaylarnig bu xil qilmishini pütün xelqi-alemge
jakarlishingizni umud qilimen
Bir Uyghur oqughuchidin
2005.11.26 Ürümchi
( Eskertish: Ürümchidin
kelgen bu mektupning peqetla imlasi tüzütildi. Xet yazghuchi
oqughuchining bixeterliki üchün eMail adrisini sizlerge birelmeymiz)
Xitay Besimi Qazaqistan Uyghurlirining Etrapida Chingimaqta
Xitay bilen Qazaqistan
munasiwetliri künsayin küchiyshighe egiship Qazaqistanda yashawatqan
uyghurlar ichidiki bir kisim kishiler özlirining uyghurlargha wekillik
qilidighanliqini bildürüsh bilen xitay hökümiti bilen qoyuq nunasiwet
ornatmakta. Xitay hökümitimu muhajirlar siyasitini yaxshilash nami
astida chetellerdiki uyghur jamaiti bilen her xilda alaqilar ornitip
ulargha xitey hökümtining echiwetish siyasiti jümlidin muhajirlar
siyasitini teshwiq qilmaqta. Lekin köpinche uyghur siyasiy
paaliyetchilerining qarishiche, buning arqisigha xitay hökümitining
chetellerde künsayin janliniwatqan Uyghur siyasiy paaliyetlirighe
zerbe berish, hem siyasiy paaliyetchilerni yetim qaldurup, xelqara
jemiyetning ularning sözlirighe ishenmeslikini qolgha keltürüsh
arqiliq, Uyghur mesilisinin xelqaralishishining adlini elishqa
urunishni mexset qilghan.
Awustraliye Uyghur
Jemiyiti Roza Heyiti
Tebriklesh Paaliyiti
Ötküzüldi
Avustraliye Uyghur
Jemiyiti 2005-yili 8- ayning 27- küni qurulghanlikini jakalighan idi.Jemiyet
qurulishi bilenla özining programisi buyunche paaliyetliirini jiddi
shekilde qanat yaydurup, Avustraliyediki Uyghur jamaitining qizghin
qollishigha ve qarshi elishigha eriship keldi.
Avustraliye Uyghur
jemiyiiti 2005- yili 11- ayning 6- küni Sedney shehride jemiyetning
qurulish murasimi we mubarek Roza heytini tebriklesh pa'aliyitini
daghudughuluq otkuzdi. Bu pa'alşiyetke Avustraliyening her-qaysi
sherleridin kelghen Sherqiy Türkistanliqler, Türkiyelik mihmanler bilen
birge köp sanda Avustraliyelik mihmanlar bulup 200 ge yeqin kishi
ishtirak qildi.
Berlinda Hu Jin Tao'gha
Qarshi Namayish Ötküzüldi
DUQ Neshriyat - Teshwiqat
Merkizi -11 ayning 11 küni DUQ
rehberliridin Ablimit Tursun, Dolqun Eysa we Ablikim Idris ependiler
bashchiliqidiki Germaniye Uyghurliri paytexit Berlingha bérip, Xitay
bash elchixanisi aldida Hu Jin Taoning Germaniye ziyariti munasiweti
bilen üch saet namayish élip bardi. Bu qétimqi namayishqa Tibet
teshkilatliri we Ichki mongghul teshkilatlirining ezalirimu ishtirak
qilghandin sirt, Xeter astidiki milletlerni qoghdash teshkilati we
bashqa insan heqliri teshkilatlirining bir qisim rehberliri hem ezaliri
qatnashti.
Her qaysi gézit jornal
we radio, teliveziye muxpirliri bu qétimqi namayishqa alahide étibar
qildi hemde namayishchilarni ziyaret qilip, Xitay hökümetining Uyghurlar,
Tibetler we Ichki Mongghul xelq`lirining insan heqlirini depsende qilish
jinayiti heqqide melumatlar igellidi.
Namayishtin kéyin, Uyghur
namayishchiliri Germaniye parlament binasi aldida ay yultuzluq kök
bayraqlirini jewlan qilip, Hu Jin Taoning Germaniye ziyaritige naraziliq
bildüriwatqanda, namayishqa qatnishiwatqan pütün Uyghurlar Germaniye
saqchi dairiliri teripidin tutup kétildi.
40 qa yéqin Uyghurlar
Germaniye parlament we hökümet bimasini qoghdash bash shitabining
merkizide Germaniye saqchiliri teripidin qattiq téqip we tekchürüshke
uchridi. Ikki saettin artuq dawam qilghan tekshürüshtin kéyin, Germaniye
saqchi dairiliri Uyghur namayishchiliridin epu sorap, özlirining xata
uchurlargha binaen ularni tekshürgenlikini we bu xata buyruqni ijra
qilghanliqidin biaram ikenlikini bildürüp, Uyghur namayishchilirini
qoyiwetti.
Uyghur
namayishchilirining Germaniye saqchi dairiliri teripidin tutup
ketilgenliki heqqidiki xewer shu anda pütün Berlingha tarap, Germaniyini
lerzige saldi. Xeter astidiki milletlerni qoghdash teshkilati shu
deqiqining özide pütün metbuat sahesi we Germaniye hökümet organlirigha
bayanat élan qilip, Germaniye saqchi dairilirining Uyghur
namayishchilarni qolgha alghanliqigha qattiq naraziliq bildürdi. Bu
weqege Xeter astidiki milletlerni qoghdash teshkilati we bashqa insan
heqliri teshkilatlirimu jiddi ariliship, Germaniye hökümetining Xitay
bilen bolghan iqtisadi hemkarliqni dep, Sherqiy Türkistan xelqining
insaniy heqlirige perwasiz qarashtek qilmishlirini qattiq eyiplidi.
11-ayning 10-küni kech
saet 12 bilen Münchendin Berlingha qarap yolgha chiqqan Uyghur
namayishchilar Berlindiki namayishni ghelibilik axirlashturup, 11
ayning 12 küni seher saet 2 bilen Münchengha qaytip keldi.
|
