Uygur Türkçesi

Türkiye Türkçesi

 KAGA BİLEN TÜLKE

Künlernin biride bir kağa bir parçe göşni oğrilap kelip, derehke konuptude, emdila yey dep turışiğa eçikap ketken bir tülke kelip, kağidin bu göşni tartiveliş koyiğa çüşüptu.
Kandak kiliş kerek? Hiliger tülke birdinla kağini mahtaska başlaptu:
— Hey kağa dostum, sen, nime digen çiraylik? Kariğina, peyliring tün kara, yene tehi tegi-tegidin yaltirap turidu. Gazninğ mamukliri digen nime u?
Senin peylirinğ unindinmu yumşak, közliriçu? Hiç kim¬de seninkidek Ötkür, kilişken köz yok! Timaklirinğ bürkütninğkidin hergiz kelişmaydu. Uçar kuşlar içide güzel dise, mana seni dise bolidu!. . . Kağa, tülkinin ağzi-ağziğa tegmey mahtaşlirini anliğandin keyin terisiğa patmay ketiptu ve: "Tülke teğhi meninğ sayriğinimni anlap baksa kançe mahtap keter-he? Tohta, men uninğa bit sayrap bereyçu!' dep oylaptu-de, "gak" kilişiğila ağzidiki göş "pokkide" yerge çüşüptu. Tülke derhal goşni elip, birla yalmap yütüvetkendin keyin,:
— Dünyada senindek set, seningdek şom nerse yok. Yalğandin mahtap koysam özence mes bolup, ketip barisende! dep koyup yoliğa revan boptu.

 KARGA İLE TİLKİ
 

Günlerin birinde bir karga bir parça eti çalarak ağaca konmuş. Tam yiyeyim diye davranırken acıkmış bir tilki gelip kargadan bu eti almaya niyet etmiş.
Nasıl yapmalı? Hilekâr tilki birden kargayı övmeye başlamış:
—Ey karga dostum! Sen ne kadar güzelsin! Baksana, teleklerin kapkara; hem de alttan alta parlayıp duruyor. Kazın tüyleri dedikleri
ne ki?
Senin teleklerin ondan da yumuşak. Hele gözlerin? Hiç kimsede seninki kadar keskin ve güzel göz yok! Tırnakların kartalınkinden asla
geri kalmıyor. Uçar kuşlar içinde güzel denecekse, seni desinler!... Karga, tilkinin dudağı dudağına değmeden sıraladığı övgüleri işitince derisine sığmamış (kabarmış) ve "tilki bir de benim öttüğümü duyarsa kim bilir ne kadar över? Dur, ben ona bir ötüvereyim” diye düşünmüş. "Gak" der demez ağzındaki et "takkadak" yere düşmüş. Tilki derhal eti alıp bir çırpıda yutuverdikten sonra:
—Dünyada senin kadar çirkin, senin kadar uğursuz bir şey yok. Yalandan övüverince hemen mest olup gidiverdin, deyip yola revan olmuş.

İstiklâl Mücadelesi (1)

Azimet

Özgürlük ve Bağımsızlık Gözyaşları İle Elde Edilemez

Aziz ve kadim vatanımız Doğu Türkistan, Çinlilerin esareti altında bulunduğu süre içerisinde hiçbir zaman neslinin tükenme tehlikesini bu kadar ciddi hissetmemişti. Uçsuz bucaksız çölde susuz kalmış bir insan suya nasıl özlem duyarsa, bugün Doğu Türkistan'da 7'den 70'ye bütün halk bağımsızlığa, özgürlüğe öyle özlem duymaktadır. Vatanı düşmana teslim ederek, özgür ve huzur içinde yaşamanın mümkün olmadığını Doğu Türkistan bozkırlarındaki çobanlar bile bilmektedir.
Pek çok aydın ve din adamlarımız: "Çin güçlü bir devlet, biz onlar ile çatışarak başa çıkamayız, az da olsa hakkımızı verse, kan dökmeden beraber yaşasak" düşüncesindeydi. Uzun yıllar bu düşüncenin etkisi altında kalmış iyi niyetli, saf büyüklerimiz, biz istesek de Çinlilerin bizimle beraber yaşama niyetinin olmadığını, vatanımızda bizi yok edip, kendi hayat sahalarını genişletmek niyetinde olduklarını anlamamışlardır.
Gençlerimiz çeşitli bahanelerle Çinliler tarafından öldürülmekte, hapse atılmakta ve Doğu Türkistan bir cehenneme dönüştürülmekte. Çin hükümeti "Hadi gücün yeterse ortaya çık" diyerek ağır silahlarla silahlanarak tetikte beklemektedir. Özellikle eski Sovyetler Birliği parçalanıp bizimle aynı dil, aynı din, aynı örf ve adeti paylaşan kardeş Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan ve Tacikistan bağımsızlığına kavuştuktan sonra, Çin hükümeti Doğu Türkistan'daki Türk topluluklarını yok edip, bu topraklan ebediyen kendi toprağı yapmanın telaşına düşmüştür. Dünya kamuoyu Çinlilerin bu kötü niyetini bildiği için Doğu Türkistan'da meydana gelen olayları yakından takip etmektedir.
Günümüzde Doğu Türkistan'da milyonlarca kişi vatanı için gözyaşı dökmekte ve milyonlarca kişi namazlarında Doğu Türkistan'ın kurtuluşu için dua etmektedir. Çin zulmüne ağlamaktan gözü kör olan insanlar var. Biz Doğu Türkistan halkı Müslüman'ız, hepimiz Muhammet peygamberin ümmetiyiz. Peygamberimiz Müslümanların kurtuluşu için sadece dua etmekle kalmadı. Eline kılıç alıp, Müslümanların cihadına önderlik etti. Bir Müslüman zulüm altında ise, bütün dünya Müslümanları için cihat farzdır. Sahabeler peygamberimize: "Cennet nerede?" diye sorduklarında, Peygamberimiz kılıcını göstererek: "Cennet bu kılıcın gölgesi altında" diye cevap vermişlerdir.

Kıssa’dan Hisse

DEMİRCİNİN KÖPEĞİ

“Kurdun biri köye iner. Kasabın çengelde asılan koyununu, bakkalın tavuğunu kapar kaçarmış. Kasabın ve bakkalın köpekleri de bunu kovalarmış. Demircinin de küçük bir eniği varmış. Yine bir gün kurt gelmiş, kasabın etini, bakkalın tavuğunu kapmış, başlamış kaçmaya. Kasabın ve bakkalın köpeğinin yanı sıra, demircinin eniği de takılmış kurdun peşine. O kadar koşmuşlar ki, kasabın ve bakkalın köpeği yorulmuş ve kurdun peşini bırakmış. Ama demircinin eniği hâlâ kurdun peşinden koşuyormuş. Kurt da içinden diyormuş ki; "Kasabın etini, bakkalın tavuğunu çaldım, onlar kovalıyor da, şu demircinin eniğine ne oluyor, anlamıyorum.”

Uygur Atasözleri

Leylini körüş üçün Mecnung közi kirek
(Leyla’yı görmek için Mecnun’un gözü gerek)

Yahşilikka yahşilik her kişing işi, yamanlikka yahşilik er kişinig işi
(İyiliğe iyilik her kişinin işi, kötülüğe iyilik er kişinin işi)

Küreş kurbanzsiz bolmas, küreşsiz azatlik bolmas
(Mücadele kurbansız olmaz, mücadelesiz istiklâl olmaz)

SİZDEN GELENLER

Sevgili dostum Mehmet Emin Batur beyin ve aziz dava arkadaşlarının çıkardığı İstiklâl Gazetesinin yayın hayatına başlaması hasebiyle sevgili yurdum
Doğu Türkistan’ın İstiklâl’ine katkı umuduyla: